Urodziła się 21 września 1946 roku w Szczecinie. Jej rodzicami byli Pola Ewelina z domu Kuziora i Stanisław Szydłowski, pisarz i dziennikarz. W roku 1955 rodzina przeniosła się do Białegostoku, gdzie przyszła pisarka chodziła do szkoły i w roku 1963 zdała maturę w II Liceum Ogólnokształcącym. W tym samym roku złożyła egzamin wstępny na studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego, które ukończyła w roku 1968 z tytułem magistra prawa. Następnie uzyskała aplikację sądową, ale ze względu na brak przynależności do PZPR nie mogła zostać sędzią. Panująca wówczas atmosfera zastraszenia i komunistycznego terroru zmusiła przyszłą poetkę do emigracji. Jeszcze w Polsce poznała przyszłego męża – Fina Esko Airasmaa i w roku 1975 wyjechała z kraju do Finlandii. Rok później urodziła syna Marca Kennetha Daniela. Zdała egzamin na tłumacza przysięgłego z języka fińskiego i w latach 1978-1983 pracowała w firmie Nokia jako tłumaczka języka rosyjskiego, fińskiego i angielskiego. Po ośmiu latach (1983) przeniosła się wraz z synem do Szwecji.
Zadebiutowała w roku 1989 na łamach sztokholmskiego czasopisma kulturalnego „SvartVitt” nowelą w języku szwedzkim Att döda själen (Zabić duszę). W piśmie tym ogłosiła drukiem również kilka wierszy w przekładzie na szwedzki. Następnie publikowała na łamach norweskiego pisma „Kronika” oraz w chicagowskim miesięczniku „Życie”. W roku 1990 na rynku czytelniczym ukazały się tomiki poezji Spętanie w obcości i Erato namiętna [pod pseudonimem Helena Trojańska]. Rok później wydała tomik poezji Piekło nosisz w sobie (Sztokholm). Jest autorką dwujęzycznego zbioru poetyckiego Livet bakom glasväggen/Życie za szkłem (Tumba 2001). Kolejny tomik poezji Drugi brzeg doznań Platter opublikowała w roku 2011 (Sztokholm). Wybór twórczości poetyckiej znalazł się także w antologiach: Väggarna har öron (Sztokholm 1994); Wiersze poetów polskich mieszkających w Szwecji (Sztokholm 1994); Antologia poezji emigrantów, t.5 (St. Petersburg, USA 1995) i Antologia polskiej poezji w Szwecji. Głosy poetek (Sztokholm 2022). Wiersze Dany Platter były prezentowane w Polskim Radio w Chicago w 1991 roku. W tym samym roku „Przekrój” (nr 2397 s. 13) opublikował wiersz Emigracyjna schizofrenia. W 1996 roku odbył się w Londynie wieczór autorski poetki zorganizowany przez Związek Pisarzy Polskich na Obczyźnie, w Szwecji zaś poetka prezentowała swoje utwory w Internationellt Kvinnocentrum, w Ośrodku Polskich Organizacji Niepodległościowych oraz w Klubie Polskim w Sztokholmie. W latach 1996-1997 pisarka prowadziła w sztokholmskiej kawiarni filozoficznej cykl dyskusji. W 2000 roku uczestniczyła w Pierwszym Salonie Książki Polonijnej w Brukseli. Współpracowała także ze sztokholmskim czasopismem „Relacje”, portalem PoloniaInfo oraz z kwartalnikiem Zrzeszenia Organizacji Polonijnych w Szwecji „Polonia Nowa”. Na łamach tych periodyków ogłaszała recenzje książek, filmów, sztuk teatralnych, wystaw artystycznych oraz artykuły na tematy społeczne. W roku 2004 uczestniczyła w II Polonijnych Spotkaniach Literacko-Artystycznych w Iwoniczu-Zdroju i Krośnie, zorganizowanych przez Rzeszowski Oddział Stowarzyszenia „Wspólnota Polska”.
Dana Platter jest autorką skeczy, wierszy i piosenek do kabaretów satyryczno-literackich wystawionych w sztokholmskim teatrze Reflex przez Polskie Towarzystwo Teatralne w Szwecji: Kabaret Linoskoczka (2015) i Ihaha! Końska sprawa… (2016), w których również był aktorką i prowadziła konferansjerkę. Do kilku jej wierszy Andrzej Ibek skomponował muzykę.
Pisarka jest także autorką sztuk teatralnych: Ekspedycja „Mars One”, Salon (nie)spełnionych marzeń, All inclusive, Skrzynia na piasek, Witamy w sądzie! Towarzyszki życia pilnie poszukiwane, Uśmiech losu, Zaraza, Catfish i Ślepy zaułek. Sztuka All inclusive, w której Platter również zagrała, została wystawiona w jej reżyserii przez PTTS w sztokholmskim teatrze Pero (2020), zaś recenzję Skrzyni na piasek zamieszczono w czasopiśmie teatralnym „Dialog” (2020 nr 6). W ostatnich latach podjęła współpracę z krakowskim wydawnictwem Rideró, w którym wydała tom opowiadań Opowieści sztokholmskie (2022), zbiór sztuk i tekstów kabaretowych Nie dajmy się zwariować! (2023) oraz kolejne tomy opowiadań: Mord w sądzie (2024) i Narzeczony z komputera (2025). Autorka prezentowała swoją twórczość na Międzynarodowych Targach Książki w Krakowie (edycje: 2022, 2023, 2024). Platter była także ławnikiem w jednym z okręgowych sądów w regionie sztokholmskim (2016 – 2023).
Pisarka przygotowuje obecnie trzy tomiki wierszy Córka nieba, Taniec z wampirem, Wiersze zebrane oraz powieść Melancholijna orchidea. Dana Platter mieszka w miejscowości Tumba pod Sztokholmem.

Twórczość:
Poezja:
Spętanie w obcości, Haninge, Föreningen för Internationella Musiker och Artister i Sverige FIMAS 1990.
Erato namiętna, [pod pseudonimem Helena Trojańska] 1990; Andromeda, Sztokholm 2001.
Piekło nosisz w sobie, Andromeda, Sztokholm, 1991, wyd.2, popraw., 1995.
Bez złudzeń, Förening för Internationella Musiker och Artister i Sverige FIMAS, Haninge1993, 1995, wyd. 2, popraw., Andromeda, Tumba (Sztokholm) 2001.
Livet bakom glasväggen/Życie za szkłem [tłum. Marc Kenneth Platter], Andromeda, Tumba 2001.
Drugi brzeg doznań. Erotyki egzystencjalne, Föreningen för Polska Musiker i Artister i Sverige FIMAS, Sztokholm 2011.

Proza:
Opowieści sztokholmskie, Rideró, Kraków 2022
Mord w sądzie, Rideró, Kraków 2024
Narzeczony z komputera, Rideró, Kraków 2025

Sztuki teatralne i programy kabaretowe:
Nie dajmy się zwariować! Rideró, Kraków 2023.

Antologie:
Väggarna har öron, [nowela I finnarnas land /W kraju Finów/ pod pseudonimem Nika Grott], SvartVitts Förlag, red. Kurdo Baksi, Sztokholm 1994.
Wiersze polskich poetów mieszkających w Szwecji, Wydawnictwo Polonica, red. Tadeusz Nowakowski, Sztokholm 1994.
Antologia poezji emigrantów, t.5, red. Leszek Zieliński, Artex Publishing, St. Petersburg, USA 1995.
Złoty szerszeń - wiersze nagrodzone w I konkursie poetyckim Fundacji Młodej Polonii 1997-1998 Wydawnictwo Alfa-Wero, Warszawa 1998
Złoty szerszeń [wiersze nagrodzone w IV Międzynarodowym Konkursie Poetyckim Fundacji Młodej Polonii 2003], red. J. Kaczmarek, B. Walicka, Wydawnictwo Jan Jacek Swianiewicz, Warszawa 2004.
Wiersze z oddali – II Polonijne Spotkania Literacko-Artystyczne, Rzeszowski Oddział Stowarzyszenia „Wspólnota Polska”, Iwonicz-Zdrój – Krosno 2004.
Antologia polskiej poezji w Szwecji. Głosy poetek, wprowadzenie, wybór, oprac. E. Teodorowicz-Hellman, Stockholm Slavic Papers 29, Sztokholm 2020
Polsko-szwedzkie spotkania po roku 1918 – Literatura, język, kultura, Acta Universitatis Upsaliensis, Uppsala 2022

Członkostwo:
Związek Pisarzy Polskich na Obczyźnie (Londyn) 1996-2001
Polskie Stowarzyszenie Autorów, Dziennikarzy i Tłumaczy w Europie APAJTE (Paryż) 2000-2001
Sveriges Författarförbund (Związek Pisarzy Szwedzkich) 1996-1998
Författarcentrum Öst /Centrum Pisarzy/ (Sztokholm) 1996-2000
Internationellt Kvinnocentrum /Międzynarodowe Centrum Kobiet/ (Sztokholm) – członkini zarządu 2000-2002
Polskie Towarzystwo Teatralne w Szwecji – członkini zarządu 2015-2025

Nagrody i odznaczenia:
II nagroda w I Międzynarodowym Konkursie Poetyckim Fundacji Młodej Polonii oraz Stowarzyszenia Pisarzy Polskich w Warszawie (1997).
Wyróżnienie w Konkursie Polskich Poetów-Emigrantów w USA (1997)
Wyróżnienie w I Konkursie Poetyckim im. Leopolda Staffa (1998)
Odznaczenie Polskiego Towarzystwa Teatralnego w Szwecji za pasję i zaangażowanie w pracę Towarzystwa (2018)
Odznaczenie Polskiego Towarzystwa Teatralnego w Szwecji za twórczość literacką i reżyserię (2023)
Srebrny Medal Honorowy Zrzeszenia Organizacji Polonijnych w Szwecji za zasługi dla Polonii szwedzkiej (2023)

Charakterystyka twórczości:
Twórczość poetycka Dany Platter zamyka się dotąd w pięciu tomach poezji. W zbiorach Piekło nosisz w sobie oraz Spętanie w obcości dominuje tematyka emigracyjna. W kolejnych zbiorach poetka dąży do uniwersalizacji problematyki, nadając swoim utworom bardziej ogólny, egzystencjalny wymiar, zaś w tomikach Erato namiętna i Drugi brzeg doznań. Erotyki egzystencjalne impulsem twórczym są relacje damsko-męskie lub po prostu relacje miłosne. Ten trójdzielny krąg tematyczny dobrze ilustruje wiersz Moje credo poetyckie otwierający debiutancki tom Piekło nosisz w sobie. Na patronki swojej poezji kobiecy podmiot liryczny przywołuje mitologiczne muzy: Euterpe (patronkę poezji lirycznej) i Erato (muzę poezji miłosnej). Pomiędzy radością a namiętnością i pożądaniem – uosabiającymi obie muzy zostaje wprowadzona jeszcze jedna mitologiczna – „dziesiąta muza Adrenalina”. I to właśnie silny pierwiastek emocjonalny staje się rysem charakterystycznym tej poezji, która: „zawodzi jak wichura jesienna” a wiersze „szarpią jak drapieżne ptaki”. Podmiot liryczny obiera rolę wieszczki, Kasandry, ostrzegającej świat przed złem, bowiem „zbliża się czas horroru i pożogi” Rzeczywistość „jest ponura i wściekła”, a człowiek zatraca swoje człowieczeństwo, rygluje „sumienia kodem na głucho”. W innym liryku rolę wieszczki pełni Lilith „władczyni nocy” (Lilith), w jeszcze innym jest to Persefona. W liryce poświęconej doświadczeniom emigracji autorka porusza kwestie dotyczące opuszczenia ojczyzny: „Moja ojczyzna jest bolesną raną, w której nurzają się gorzkie wspomnienia” (Uwięzione ego).
W innych wierszach podmiot liryczny ubolewa nad sytuacją migrantów „ich dolą codzienną/ Golgota i – strach” (Golgota jak co dzień), nierealizowanymi ambicjami „dzieci Europy”, które na obczyźnie pracują poniżej swojego wykształcenia, są niechętnie widziani przez autochtonów: „Wlokę się po wybojach tułaczki” (Piołuniada). Rozczarowanie nowym krajem osiedlenia ujmuje osoba mówiąca w parafrazę hamletowskiego dylematu: „Wyć albo nie wyć” (Dylemat). Ta alternatywa zdaje się leżeć u podstaw poetyckiej kreacji migranta wierszy Platter. Jego rewersem jest osoba ambitna pragnąca zrealizować swoje marzenia (Zachłanność) i osiągnąć na obczyźnie status społeczny: „Zaistnieć!” – krzyczy podmiot liryczny (Spętanie w obecności). Ów dylemat rozgrywa się nie tylko we wnętrzu jednostki, ale także dotyczy wspólnoty emigranckiej. Chęć wybicia się migranta poza owe „getto” skutkuje wykluczeniem i zawiścią (Zawiść, Emigracyjna schizofrenia). W tej sytuacji podmiot liryczny dystansuje się zarówno od „swoich” jak i od autochtonów. Akcentuje to obecność „ja” lirycznego i określenie tej postaci outsiderem: „Ten outsider (…) – to ja” (Bez złudzeń). Kwestia doświadczenia „bycia emigrantem” nabiera szerszej, uniwersalnej perspektywy. Pojawiają się w tych lirykach motywy egzystencjalne: śmierć, przemijanie, samotność, zagrożenia cywilizacyjne, wojny, AIDS. Dominuje tu metaforyka żeglowania, szlaku wodnego. By dobitniej wyrazić uczucia i emocje często poetka wzbogaca liryki motywami biblijnymi (na przykład wiersz Legenda o Talosie). W tym obszarze tematycznym ważne miejsce zajmuje cykl Wierszy czarnobylskich (część II tomu Spętanie w obcości), powstałych pod wpływem wybuchu w elektrowni jądrowej w Ukrainie. Skutki tej katastrofy rozpatruje osoba mówiąca w kontekście zagłady Ziemi wzmacniając przesłanie do ludzkości wersetami z Apokalipsy św. Jana. Podmiot liryczny staje w opozycji do tych obrazów, łaknie pięknego świata pozbawionego atrap i zastępników człowieka (Homo computer). W centrum poetyckich postulatów Platter jest walka o piękno języka i poezji: „Bo ja się lubię słowem bawić” – przyznaje. Podmiot liryczny ubolewa nad ich atrofią, nie akceptuje nowoczesnej poezji. W tego typu utworach poetka sięga po parodię (Wyznanie współczesnego poety) albo groteskę (wiersze poświęcone nowoczesnej liryce). W części III zbiorku zatytułowanym Diogenes, poprzedzonym mottem „Sapere aude”, odnajdujemy cykl wierszy – impresji z wojaży po krajach basenu Morza Śródziemnego (Faliraki, Taormina, Rodos).
W podobnym klimacie śródziemnomorskim (Monte Carlo) utrzymany jest tom erotyków Erato namiętna. Pełne zmysłowości i esencjonalności wiersze (część I) są opowieścią o historii wakacyjnego romansu, ewolucji uczucia, doznaniach podmiotu lirycznego (dziki ból), nieuniknionego końca miłości (Jutro będę już w krainie lodu). Bohaterami tych liryków są „Czarny Książę” i obudzona przez niego śnieżnobiała „Galatea”. Uczuciu towarzyszy zmysłowy taniec, poetycko ujęty w ramy części III zatytułowanej Lambada, w którym ów tan zostaje porównany do życia jako „tanga na dachu pociągu”. Całostka Miłość czy… przynosi humorystyczne, ale też prowokująco skonstruowane obrazy uczucia, którego poszukują zdesperowane jednostki. Trafnie oddają je tytuły wierszy: Miłość podstarzałego satyra, Spowiedź leciwej półdziewicy, Prostytut, Kobieton. W opozycji do tych poetyckich ujęć miłości zostały zaprezentowane Erotyki mistyczne, w których osoba mówiąca przedstawia miłość jako doznanie mistyczne, zespolenie z drugim człowiekiem, ową „symfonię zespolenia”. Do tematu związanego z tym uczuciem powraca poetka w zbiorze Drugi brzeg doznań. Erotyki egzystencjalne. Rozdziały: Posępna gwiazda niespełnienia, Intermezzo, Mała śmierć, Cios ostateczny, Zmartwychwstanie oddają poszczególne fazy rodzącego się uczucia, jego eskalację i kres. Krótkie frazy akcentują emocje, ich natężenie, pojawiają się określenia silnie nacechowane uczuciowo: „ekstaza”, „stan nieważkości”, „ból”, „tortura”, „umieram”, „fruwam”. Kolejna część jest już refleksyjna, podmiot liryczny próbuje odnaleźć zatraconą siebie: „Nie patrz w lustro mężczyzny by ujrzeć swoją twarz/jesteś człowiekiem i bez jego akceptacji/Nie bądź planetą świecącą odbitym światłem/słońca-wojownika/bądź gwiazdą niezależną i dumną (Bądź gwiazdą!). W lirykach miłosnych poetka poświęca uwagę różnicom płci i dywaguje na temat podporządkowania się jednej z nich – drugiej. Humorystyczny wydźwięk tych reflacji przynosi dwuwers: „Dlaczego on, byle spodnie, ma odgrywać rolę wielką/a ona za nim dreptać ma z obiadem i szufelką? (Jin i Jang). Podmiot liryczny tego cyklu wierszy przechodzi ewolucję z zakochanej i opętanej miłosnym szałem kobiety, niewolnicy uczucia, porzuconej kochanki po wyzwoloną jednostkę świadomą swojej wartości „Jak dobrze nie czuć miłości/ jak dobrze nie być niewolnicą/być wolną, silną i niezależną/i nigdy więcej nie żebrać/o uncję porozumienia/o bliskość, o namiętność/ która spala do kości/Podążać własnym torem/żeglować pod własną flagą/do portu Nirwana (Port Nirwana). W całym tomiku pojawiają się parafrazy lub cytaty z poezji Stanisława Piętaka i Jana Lechonia. Wiele z liryków opatrzonych zostało dedykacjami, na przykład Józefowi Łobodowskiemu, Wiesławowi Myśliwskiemu, Skamandrytom, romantykom. Jeszcze innym tematycznym kręgiem poezji Platter są wiersze okolicznościowe poświęcone, na przykład ofiarom katastrofy lotniczej pod Amsterdamem, pasażerom promu „Jan Heweliusz” czy zmarłej w Himalajach alpinistce Wandzie Rutkiewicz.
W szwedzko-polskim tomie Livet bakom glasväggen/Życie za szkłem pomieszczono 38 wierszy, wcześniej już w większości publikowanych w omawianych zbiorach. Można ów wybór uznać za kwintesencję poetyckiego credo Dany Platter. Podmiot liryczny jest tu żeglarzem, samotnikiem odwiedzającym różne zakątki Europy (Taorminę, Faliraki, Brukselę). Podróżnym zadumanym nad historią świata i zatroskanym o jego przyszłość. Z przerażeniem odnotowującym zgubne działanie człowieka wobec natury. To przede wszystkim jednostka poszukująca miłości drugiej osoby i swojego miejsca na ziemi: „Samotni się rodzimy, samotni gaśniemy (…) Bez latarni miłości, co oświetla drogę/nic nie ma znaczenia, nic nie daje szczęścia (Finał). Bez tego uczucia i bliskości Drugiego nie można w pełni kontemplować piękna świata, poznanie go odbywa się tylko przez metaforyczną „szybę”. Diagnoza przyszłości jednostki w wierszach Paltter jest pesymistyczna: „Okręt bez steru – człowiek współczesny, /dziecko samotne na wiecu świata, /zdziczały, groźny, a dóbr doczesnych/głodny – miraże goni, siebie zatraca. / U progu nowej epoki stoi/próżny, bezradny, przebity strachem, /ciągle niepewny, wiecznie się boi, /karykaturą jest – ludzkim wrakiem” (Okręt bez steru).
Na tom prozy Opowieści sztokholmskie składa się 13 utworów: Pasożyt, Barbarzyńca w Sztokholmie, Recydywistka, Miasto na wodzie, Gefyrofobia, Marzenie 54-letniej dziewczynki, Jeden dzień w chwalebnym życiu pana Dziarskiego, Uśmiech szakala, Rewir, Party zbędnych ludzi, Zabić duszę, W kraju Finów. Ich tematyka oscyluje wokół problematyki sytuacji migranta w Szwecji i Finlandii. Fabuła niektórych z nich swoje źródło ma w autentycznych wydarzeniach (głośne sprawy sądowe omawiane w mediach skandynawskich), na przykład: Barbarzyńca w Sztokholmie, Recydywistka, Miasto na wodzie, lub jej inspiracją stały się zdarzenia i obserwacje z życia samej autorki (Zabić duszę, W kraju Finów). Bohaterowie Platter to (e)migranci próbujący stworzyć dla siebie dogodne warunki w nowym kraju osiedlenia. Wszystkie utwory traktują o problemach związanych z asymilacją. W tym kontekście wymowa ich ma jednoznacznie negatywny charakter, zwłaszcza jeśli na kraj osiedlenia wybrano Finlandię lub Szwecję. Różnice kulturowe i społeczne w prozie Platter okazują się poważną barierą, podobnie jak język i klimat: „Ulf był Szwedem, sztokholmianinem z urodzenia, a Ina pochodziła z Europy (jeszcze gorzej, bo z tzw. byłej Europy Wschodniej) i wiadomo, że ludzie stamtąd są zupełnie inni. Te dziwne istoty spodziewają się, że poda im się serce na wyciągniętej dłoni i że będzie się z nimi dzielić swój czas i zainteresowania. I do tego jeszcze chcą, żeby ich przedstawić swoim znajomym i przyjaciołom! Śmieszne! Nie rozumieją tego, że w Szwecji nie miesza się ze sobą różnych kręgów znajomych ani nie funduje kawy w kawiarni — każdy płaci za swoją. W Szwecji pilnuje się swego rewiru. I to właśnie robił Ulf: pilnował swego rewiru” (Rewir, s. 268). By zaakcentować tę tematykę, autorka operuje kontrastem (Finowie-Szwedzi, emigranci-autochtoni), w dialogi wprowadza elementy języka fińskiego lub szwedzkiego, posługuje się symbolami i metaforami, na przykład ptaka o egzotycznym upierzeniu, które wyróżnia go spośród rodzimych szaropiórych skrzydlatych, ale jednocześnie staje się piętnem powodującym wyalienowanie go spośród stada. Symboliczne imię Ifigenia nosi główna bohaterka opowiadania Barbarzyńca w Sztokholmie, a niektóre z jej bohaterek przypominają modliszki czyhające na swoje (bogate) ofiary. Stronice opowiadań Dany Platter „zasiedlają” wszyscy „Inni”: Pakistańczycy, Włosi, Irakijczycy i Polki oraz Polacy. Sytuacja emigranta staje się asumptem do poruszenia uniwersalnych kwestii: samotności wobec, zamkniętych kulturowo na obcych, Finów: „(…)Pochodzić z Europy i zamieszkać w Finlandii to jest specjalna sytuacja. Większość czytelników pomyśli — jak to, pochodzić z Europy, Finlandia przecież należy do Europy. Ja też tak myślałam na początku. Przestałam tak myśleć, kiedy wielokrotnie słyszałam pytanie — Pani jest chyba z Europy?  Jeżeli sami mieszkańcy kraju nie uważają się za Europejczyków, to dlaczego ja, bloody foreigner mam myśleć inaczej? A w Finlandii jest się cholernym cudzoziemcem. Very bloody foreigner. I jest się samotnym, bardziej samotnym niż gdziekolwiek indziej” (Party zbędnych ludzi, s. 294, także Zabić duszę i W kraju Finów). W innych tekstach na plan pierwszy wysuwa się tematyka transseksualizmu czy homoseksualizmu (Recydywistka, Miasto na wodzie), albo relacji damsko-męskich rozpatrywanych w kontekście wyzysku i podporzadkowania sobie jednostki (Pasożyt, Marzenie 54 dziewczynki, Rewir, Uśmiech szakala). Ważne miejsce w poruszanej w utworach problematyce odgrywa temat tożsamości. Silnie wybrzmiewa zwłaszcza w autobiograficznych tekstach. Narracja zmienia się w nich na pierwszoosobową, a bohaterka – alter-ego autorki – najdobitniej stan ów oddaje w dialogu: „Czy piszesz po polsku, czy po szwedzku? — spytał Birger. — Poezję mogę pisać tylko w moim ojczystym języku, bo tylko w nim głęboko czuję, ale prozę piszę zarówno po polsku, jak i po szwedzku — odparłam. — Ale czy przekładasz z polskiego, kiedy piszesz po szwedzku? — chciał wiedzieć Birger. — Nie, od razu myślę po szwedzku. — Ale go nie czujesz? — Nie tak jak polski. Uczucia siedzą w języku dzieciństwa. Język to cały wachlarz doznań, to historia i kultura” (Party zbędnych ludzi, s.291). W Opowieściach sztokholmskich dramat (e)migranta rozgrywa się w konkretnej, realnej przestrzeni dwóch miast: Helsinek i Sztokholmu. Utrzymana została wierność nazw miejsc, ulic, instytucji. Z topograficzną dokładnością Platter oddaje ogrom szwedzkiej metropolii i zaściankowość Helsinek. To kontrastowe zestawienie służy porównaniu mentalności obu narodów (na „korzyść” Szwecji), a w tekstach autobiograficznych jest swego rodzaju uzasadnieniem decyzji o przeprowadzce autorki-narratorki z Finlandii do Szwecji. W tych właśnie zamykających tom utworach odnajdujemy także garść informacji biograficznych na temat wyjazdu Platter z Polski, wykonywanej pracy w Nokii, rozwodu, sytuacji jej syna w helsińskiej szkole i okoliczności przeprowadzki do Sztokholmu.
W tomie opowiadań Mord w sądzie Dana Platter kontynuuje problematykę poruszaną w Opowieściach sztokholmskich. Ponownie jej uwaga koncentruje się na relacjach międzyludzkich, głównie jednak damsko-męskich. Zbiór składa się z pięciu utworów: Piękniś i bestia; Kiedy Temida nie jest ślepa…; Pieniądze nie dają szczęścia; Stalkerzy; Mord w sądzie. Bohaterami są tu osoby, z różnych powodów, nieprzystające do społeczeństwa, na swój sposób wykluczone, w konsekwencji bardzo samotne. Motywem łączącym wszystkie teksty jest poszukiwanie odpowiedzi na pytanie, dlaczego w opiekuńczej Szwecji zwykli jej mieszkańcy popełniają przestępstwa. Impulsem do powstania tytułowego opowiadania było autentyczne zdarzenie masowego mordu popełnionego, przed rozprawą w szwedzkim sądzie, przez spokojnego rolnika, dobrego syna i sąsiada. Przyczyną tego dramatu stała się Cecilia, która doprowadziła do utraty gromadzonego przez lata majątku farmera Gunnara. Takie (nie)ludzkie zachowania zwyczajnych jednostek stają się osnową pozostałych utworów. W Pięknej i bestii jest to samotna, bogata, dojrzała kobieta, właścicielka hotelu Svunnen Tid (Miniony czas) Berta Knutsson. Zdesperowana poszukuje miłości na portalach randkowych. Jej internetowy wybranek emigrant Polak – bezrobotny muzyk – nie spełnia jednak seksualnych oczekiwań Berty, skuszony majątkiem nie może pokonać odrazy do „starej i brzydkiej” kochanki. Spotka go za to śmierć przez poćwiartowanie. Narratorka śledząc losy Berty, poszukuje źródła jej samotności (wychowanie, rodzice, kłopoty z tożsamością) i desperackich czynów (przeszukiwanie portali randkowych). W jej opowieści groteska (przygotowania kobiety do spotkania z kochankiem) przechodzi w komizm (sceny erotyczne, bestią jest kobieta), a horror (przestrzenie starego pałacu, kolejne morderstwa „piłą łańcuchową”) niespodziewanie rodzi się z romansu. Akcja nabiera tempa, padają kolejne ofiary, pałac niszczy uciekinier ze szpitala psychiatrycznego, a tragedii dopełnia decyzja o przejęciu parceli pod budowę szybkiej kolei. Odkrycie zwłok zamordowanych przez Bertę „gości” powoduje, że kobieta popełnia samobójstwo. Podobną wymowę ma opowiadanie Pieniądze nie dają szczęścia. Bohaterem jest pięćdziesięcioletni rozwodnik Szwed Lars, marzący, po nieudanych dotąd związkach, o młodej, atrakcyjnej dziewczynie. Znajduje na portalu randkowym emigrantkę z Rosji Tatianę: „Napisał do paru sugar babe, ale grzecznie odpisały mu, że już są mają swoich sugar daddies. Jeżeli chce, to może być dodatkowym. Nie, nie chciał. Chciał być jedynym” (s.95). Platter mocno akcentuje stan psychiczny bohatera, który desperacko poszukuje kogoś do spełniania jego erotycznych fantazji. Dlatego nie przeszkadza mu przeszłość kryminalna wybranki (dealerka narkotyków). W tym kontekście zostają wprowadzone do narracji opisy życia zamożnych szwedzkich emerytów, ich rozrywki i upodobania. Oprócz tych charakterystyk autorka stosuje dość prowokacyjny zabieg zestawienia opisu pokoju erotycznego i scen „sadomaso” z dialogiem, jaki prowadzi Bóg ze świętym Piotrem. Celem takiego chwytu jest pokreślenie różnorodności (ludzi, zachowań, potrzeb) na świecie. Znajomość Larsa i Tatiany kończy się tragicznie. Szwed zostaje aresztowany za posiadanie (nie swoich) narkotyków i traci swój majątek, mocno już uszczuplony na korzyść swojej wybranki i jej rodziny. W utworze Kiedy Temida nie jest ślepa… ponownie przyczyną desperackiego związku sędziny Leily z migrantem z Iraku jest jej samotność. Już w prologu utworu poznajemy najbliższe otoczenie bohaterki utworu Platter: „W sądzie pracowały same kobiety: Nie chciała pytań ani zazdrosnych spojrzeń samotnych koleżanek. W jej wydziale było pięć kobiet, wszystkie albo przed albo po rozwodzie. Nie zwierzały się ze szczegółów, ale wiadomo było, że są rozstrojone i nieszczęśliwe. Kiedy musiały orzekać w sprawach rozwodowych doznawały ulgi, że w swoim nieszczęściu nie są same. Innym też się nie powiodło” (s.64-65). Związek ten okupiony sporymi darowiznami na rzecz kochanka kończy się odkryciem podwójnego, a raczej potrójnego życia utrzymanka. Rozprawa sądowa jest momentem kulminacyjnym utworu. Dochodzi w niej do zatajenia przez sędzinę związku z oskarżonym i wykrycia jego oszust. Platter stopniuje napięcie, odsłania kolejne pokłady tajemnic (ciężarna sędzina i ciężarna druga kochanka, trzecia kochanka jako świadek zdarzenia). Rozwiązanie akcji także jest nagłe i zaskakujące. Przypomina rozpadające się domino. Laila dostaje wylewu, druga kochanka w wypadku spowodowanym przez zazdrosnego Irakijczyka traci ciążę, zaś zemstę na niewiernym adonisie szykuje trzecia kobieta. Akcja tego tekstu zbudowana jest z krótkich, zwięzłych historii, bez rozbudowanych, pogłębionych partii psychologicznych, do minimum ograniczone zostały przestrzenie. Daje to efekt swego rodzaju uwięzienia bohaterów w swoich pragnieniach i kłamstwach.
Natomiast o kwestiach różnic kulturowych w kontekście miłosno-erotycznych relacji traktuje opowiadanie Stalkerzy. Bohaterem jest Biba, arabski chrześcijanin z Jerozolimy, który w obawie przed prześladowaniami (konflikt arabsko-izraelski) wyemigrował do Szwecji i został kulturystą. Poszukując towarzyszki życia, zaręczył się z Suet – emigrantką z Chin. W tak naszkicowanym zawiązaniu akcji poznajemy emigracyjne losy tych bohaterów i moment ich spotkania. Kulminacja akcji następuje w chwili, gdy Biba ulega wypadkowi na siłowni, w wyniku czego nie może mieć dzieci. Z tego powodu narzeczona zrywa z nim zaręczyny. Kwestia przyrzeczenia zawartego z wybranką ma w tym utworze pierwszorzędne znaczenie. Odmowa/zerwanie zaręczyn jest niezgodne z religią Biby, który nie chce pogodzić się z decyzją dziewczyny, nęka ją telefonami, esemesami. Staje się stalkerem: „(…) Uważał, że ma pełne prawo żądać powrotu swej dziewczyny, ponieważ ona należy do niego. Jego religijność cementowała w nim tylko przekonanie, że kobieta jest tylko dodatkiem do mężczyzny, swego pana i władcy. W końcu pan Bóg stworzył Ewę z żebra Adama, a nie odwrotnie” (s.165). Platter dysponuje całym zestawem argumentów religijno-kulturowych, które mają tłumaczyć jego zachowanie. Narratorka przeciwstawia im motywy zakorzenionej w Szwecji Suet. Podobnie jak w innych utworach, Platter wprowadza do akcji trzecią postać — erotycznie prześladującą głównego bohatera dojrzałą Szwedkę. Następuje odwrócenie ról. Teraz stalker staje się stalkowanym. W tym kulturowym kotle ważną rolę odgrywa chrześcijański krzyż i chiński znak śmierci. Autorka ponownie sięga po prowokacyjny gest, wyposażając Bibę w symbol katolicki, który służy mu do pobicia nękającej go nieatrakcyjnej sąsiadki. Zaś Suet, ów obarczony mocą sprawczą groźny kulturowy znak, posyła swojemu stalkerowi. Biba nie zna jego znaczenia i odczytuje go jako prezent – symbol przeprosin. W rezultacie pod wpływem działania złej mocy owego znaku bohater opowiadania ulega powolnej agonii.
Zdarzenia, które Dana Platter uczyniła osnową swoich opowiadań rozgrywają się w Szwecji lub Finlandii i wszystkie mają dramatyczny przebieg. Punktem wyjścia do zawiązania akcji jest zawsze portret zwykłego człowieka, który rozpaczliwie poszukuje bliskości drugiej oso-by. Jednak ów kontakt, a co za tym idzie, spełnienie tego marzenia kończy się tragedią. Taki wydźwięk mają opowiadania pomieszczone w ostatnim tomie Narzeczony z komputera. Motywem przewodnim jest tu także samotność starszych, bogatych, zdesperowanych ludzi: Magnusa z Ceny (o)błędu i Kristen z Miłości z komputera, którzy poszukując miłości na portalach internetowych, padają ofiarami oszustów i tracą dorobek życia. Inne utwory z kolei trak-tują o nieprzewidywalności ludzkiego losu, który w jednej chwili z bogacza czyni nędzarza, jak to ma miejsce w przypadku bohaterek opowiadań Influanserka oraz Malena i zespół Obscena. Znany z poprzednich tomów prozy zabieg permutacji ról posłużył tym razem autorce przede wszystkim do obnażenia mentalności Szwedów, którzy respektując ponad wszystko poprawność polityczną, niemo przyglądają się upadkowi jednostki (co ważne, nie tylko migranta): „Szwedzi byli zaszokowani takim zachowaniem, ale bali się zgłosić łamanie zasad współżycia społecznego do władz, ponieważ obawiali się zostać posądzeni o rasizm. (Pechowiec s.164) lub w innym utworze: „W Szwecji rządzi tzw. jantelagen, które poskramia wszelkie próby uważania się za kogoś lepszego czy piękniejszego od innych” (Narzeczony z komputera, s. 278-279). Postaci w tym zbiorze prozy zbudowane są wedle schematu przywołującego na myśl bohaterów noweli Doktor Jekyll i pan Hyde szwedzkiego pisarza Roberta Louisa Stevensona. Drzemie w nich podwójna, patologiczna osobowość. Jakkolwiek utwory te przenika dramat jednostki, to jest on niwelowany wprowadzanym humorem, ironią, groteską. Sceny z życia migrantów przybierają zatem w literackiej wizji Dany Platter słodko-gorzki obraz. Autorka nie zajmuje tu stanowiska. Nie orzeka narodowościowego wyroku. Poprzez zabieg odwracania ról, wprowadzenia w tok akcji trzeciego bohatera pokazuje, że nie nacja ma znaczenie. Wszak to autochtoni stają się w utworach autorki Mordu w sądzie kontrapunktem dla postaw nowoprzybyłych. W prozie Dany Platter tak wykreowani bohaterowie (migranci, Szwedzi, Finowie) swoimi postawami i zachowaniem przypominają komediantów, co sugerować może okładka Opowieści sztokholmskich (rzeźba „Komedianci” Petera Linde). Wszyscy bowiem obarczeni są albo deficytem samotności, albo żądzą bogactwa, albo jednym i drugim. W pogoni za spełnieniem owych marzeń i pragnień stają się jednostkami śmiesznymi lub/i… żałosnymi. Dobrym pendantem dla prozatorskiej twórczości Dany Platter może być przesłanie zawarte w liryku Moje credo poetyckie: „człowiek, jak zwykle, źródłem jest zawodu”. Wszak mebluje świat nie wedle praw natury/boskich praw, ale wedle swoich wizji, pragnień i niebezpiecznych urojeń.

Bibliografia:
Archiwa, słowniki:
Leksykon emigracji polskiej w Szwecji do 2012 roku, red. T. Nowakowski, Wydawnictwo Polonica, Sztokholm 2013, s.174-175.
Monografie, artykuły, recenzje
Dżochowska-Siembiga I., Spętanie w obcości, „Życie” (Chicago) 1991 nr 8, s. 15-17.
Między językami, kulturami, literaturami. Polska literatura (e)migracyjna w Berlinie i Sztokholmie po roku 1981, red. E. Teodorowicz-Hellman, E.J. Gesche, Stockholm Slavic Papers 22, Sztokholm 2013.
Teodorowicz-Hellman E., Głosy polskich poetek Szwecji, w: Antologia polskiej poezji w Szwecji. Głosy poetek, wprowadzenie, wybór, oprac. E. Teodorowicz-Hellman, Stockholm Slavic Papers 29, Sztokholm 2020, s. 173-196.
Teodorowicz-Hellman E., Twórczość poetycka Dany Platter. Od tematów migracyjnych do problematyki uniwersalnej, w: Polsko-szwedzkie spotkania po roku 1918. Literatura - język - kultura, red. J. Gesche, M. Slyk, Uppsala Universitet, Uppsala 2022, s. 188-206.
Teodorowicz-Hellman E., „Opowieści sztokholmskie” Dany Platter, „Nowa Gazeta Polska” (Sztokholm) 2022 nr 21, s. 3.
Teodorowicz-Hellman E., Dana Platter autorka niepokorna [rec. sztuk i skeczy kabaretowych [Nie dajmy się zwariować!] „Nowa Gazeta Polska” (Sztokholm) 2023 nr 21, s. 2.
Teodorowicz-Hellman E., Wiersze czarnobylskie i motywy ekologiczne w poezji Dany Platter, „Nowa Gazeta Polska” (Sztokholm) 2024 nr 8, s.7.
Strony www:
Teodorowicz-Hellman E., Opowiadania kryminalne Dany Platter, Nowa Gazeta Polska (Sztokholm) 2024 nr 19, s.2
Oświadczenie Dany Platter dot. powyższej recenzji „Nowa Gazeta Polska” (Sztokholm) 2025 nr 2, s. 2
Dana Platter, blog, Dana Platter - salon24.pl


Autorka hasła: Jolanta Pasterska