Urodziła się w 1921 roku w Warszawie jako córka pochodzących z Tarnopola Wiktorii z domu Gotlib (ur. 1897) i Menachema Grossa (ur. 1892). Dzieciństwo i wczesną młodość spędziła w Tarnopolu, gdzie rodzice prowadzili sklep z galanterią. Uczęszczała do szkoły powszechnej i gimnazjum, które ukończyła w 1938 roku. Zamierzała podjąć studia, pisała wiersze. Przed wybuchem II wojny Tarnopol był miastem wojewódzkim liczącym 40 tys. mieszkańców, z czego 40 procent stanowili Żydzi. Po zajęciu miasta przez wojska radzieckie Sonia Gross nauczyła się języka rosyjskiego. Pracowała w „Wydawnictwie Obwodowego Wykonawczego Komitetu” („Издательство Исполкома”) na etacie sekretarki, później referenta w wydziale planowania. W nagrodę za dobre wyniki w pracy w kwietniu 1941 roku została wysłana na miesięczny pobyt w kurorcie balneologicznym w Kisłowodzku, w Kraju Stawropolskim.
Po wkroczeniu wojsk niemieckich do Tarnopola, przy udziale ukraińskich nacjonalistów, rozpoczął się trwający od 4 do 11 lipca 1941 roku pogrom, w trakcie którego zginął m.in. brat pisarki, Szlomo Gross. We wrześniu 1941 roku w mieście utworzono pierwsze zamknięte getto w Dystrykcie Galicja. Poetka została wyznaczona do ciężkich prac budowlanych. Jej matka, siostra Mina z mężem i dwiema córkami, bratowa i jej syn zostali zamordowani w obozie zagłady w Bełżcu. Po początkowym załamaniu nerwowym pisarka odzyskała siły. Postanowiła zostać strażniczką pamięci, przemawiać w imieniu zgładzonych. W kwietniu 1943 roku w trakcie likwidacji getta zdolnych do pracy skierowano do tzw. Julagu, czyli obozu pracy przymusowej. Kilkaset osób podjęło wówczas próbę ucieczki. W tej grupie znalazła się poetka. Błąkała się w lesie w poszukiwaniu jedzenia i schronienia. Udzielił go jej mieszkaniec wioski Myszkowice, Michaił Kormyło, pracujący jako sprzedawca w destylarni wódki. Dołączyła do trzech osób z rodziny Gold ukrywanych w piwnicy wykopanej pod domem. Poetka przebywała w ukryciu 15 miesięcy. Korniłowie nachodzeni byli w tym czasie przez sąsiadów oraz niemieckich wojskowych, którzy podejrzewali małżeństwo o niesienie pomocy Żydom. Gospodarz, analfabeta, dostarczał, oprócz żywności, także papier i prasę dzięki temu Gross mogła śledzić przebieg walk na froncie (w 1992 roku Michaił Kornyło został odznaczony medalem „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”). Po wkroczeniu wojsk radzieckich w marcu 1944 roku poetka zamieszkała w Mikulińcach. Później przeniosła się do byłego obozu pracy w miasteczku Skałat, następnie osiedliła się w Tarnopolu. W ramach akcji repatriacyjnej, przez Lwów, dotarła w 1945 roku do Krakowa, który po wojnie stał się jednym z największych w Polsce skupisk ludności pochodzenia żydowskiego (w połowie 1946 roku liczba ta wynosiła od 6 do 8 tys.). Znalazła zatrudnienie w tamtejszym oddziale Centralnej Żydowskiej Komisji Historycznej, którym kierował Michał (Boruchowicz) Borwicz, literat, przedwojenny krytyk literacki. Zadaniem komisji było gromadzenie materiałów dokumentujących Zagładę. Latem 1946 roku w Polsce doszło do szeregu pogromów, których pretekstem stawały się pogłoski o tzw. mordzie rytualnym. Spowodowały one wybuch paniki wśród ocalałych i masową emigrację, która objęła około 100 tys. osób. Poetka z pierwszym mężem i synem Menachem wyjechała z Polski. W niemieckim w szpitalu przeszła ciężką operację. Z tego czasu pochodzą wiersze opowiadające o przebytym zabiegu i tęsknocie za synem. W 1948 roku dotarła do Izraela, gdzie w Netanji mieszkała do końca życia. Wyszła powtórnie za mąż za Mosze Joffa. Pisała wiersze w języku polskim, które były tłumaczone na język hebrajski. Debiutowała w 1989 roku polsko-hebrajskim tomem Zmierzchy jesienne. Wiersze wydanym w Tel Awiwie. Kolejne tomy ukazywały się w Izraelu: Moja gwiazda (1991) i Drzewa przed mym oknem (1994) oraz w Polsce: Z serca i wspomnień (1991), Serce. Wybór poezji (1993), Światła i cienie (1997), Jej wielka miłość poezja (2002, 2003). W 1984 roku po raz pierwszy od wyjazdu z ojczyny odwiedziła Polskę. Pokłosiem tej wyprawy były wiersze opisujące urodę „pierwszej ziemi rodzinnej”, ale też stanowiące zapis trwogi doznawanej w momencie konfrontacji z miejscami pamięci Zagłady. W latach 90. XX wieku uczestniczyła w spotkaniach poetyckich organizowanych m.in. w Kielcach, Lublinie, Warszawie. Szczególną relację nawiązała z sympatykami swej poezji w Radomiu, gdzie opublikowano dwa tomy jej wierszy (Serce. Wybór poezji oraz Jej wielka miłość poezja). Wybrane teksty jej autorstwa, ze względu na ich „moc terapeutyczną”, czytane były w ramach zajęć z psychologii klinicznej na oddziale kardiologicznym jednego z radomskich szpitali. W kwietniu 1998 roku w ramach uroczystych obchodów Złotego Jubileuszu Państwa Izrael zorganizowanych w Radomiu przez Międzynarodowe Centrum Kultury i Informacji, recytacja wierszy Soni Mandel towarzyszyła koncertowi żydowskiej muzyki ludowej oraz prezentacji malarstwa upamiętniającego zgładzoną żydowską społeczność.
Zmarła w 2008 roku. Została pochowana na cmentarzu w Netanii.

Twórczość:
Zmierzchy jesienne. Wiersze / Arawej staw, przeł. Sz. Raczyńska, Wyd. Notza Vakeset, Tel-Awiw 1989.
Moja gwiazda. Wiersze / Ha-kochaw szeli, tł. Sz. Raczyńska, Wyd. Eked, Tel-Awiw 1991.
Z serca i wspomnień, Agencja Wydawniczo-Księgarska, Warszawa 1991.
Serce. Wybór poezji, Zakład Poligrafii, „Staś i Nel”, Radom 1992.
Drzewa przed mym oknem. Wiersze / Ilanot mul cḥaloni, przeł. Sz. Raczyńska i A. Brauner, wstęp J. Zych, red. A. Brauner Wydawnictwo Eked, Tel-Awiw 1994.
Światła i cienie. Wiersze, Oficyna Bibliofilów, Łódź 1997.
Jej wielka miłość poezja, Ogólnopolskie Towarzystwo Świadomości Poetyckiej Bolesława Leśmiana, Radom 2002; wyd. II 2003.

Antologie:
Matko Ziemio, Świadkowie przeszłości Jerozolimy, [w:] Dojrzewanie w miłości. Antologia współczesnej poezji polskiej, T. 2, red. J. Góźdź, wstęp J. Góźdź, Związek Literatów Polskich. Oddział "Migg", Radom 2000, s. 73-74.

Charakterystyka twórczości:
Sonia Mandel Joffe opublikowała pomiędzy 1989 a 2003 rokiem siedem tomów poetyckich. Trzy z nich, wydane w Izraelu, zawierają wiersze pisane w oryginale w języku polskim, przetłumaczone na język hebrajski przez Szoszanę Raczyńską. Są to zbiory noszące tytuły: Zmierzchy jesienne (1989), Moja gwiazda (1991) i Drzewa przed mym oknem (drugi tłumacz – Ari Brauner). Kolejne cztery, polskojęzyczne, ukazały się w Radomiu, Warszawie i Łodzi. Część wierszy była przedrukowywana w kolejnych tomach.
Tematyka i forma wierszy Soni Mandel Joffe publikowanych w przedziale 14 lat pozostają niezmienne. To poezja pisana przez dojrzałą kobietę, Ocalałą, znającą i doceniającą wartość życia. Można ją uznać za poetyckie wyznanie świadkini Zagłady, strażniczki pamięci zamęczonych, zagłodzonych, zagazowanych.
Twórczość Mandel przybiera formę liryki bezpośredniej, osobistej, okolicznościowej. Poetka daje w niej wyraz głównie prywatnym przeżyciom, uczuciom i emocjom. Twórczość tę wypada określić mianem sytuacyjnej, gdyż autorka rekonstruuje zdarzenia, których była uczestniczką. We wszystkich zbiorach znalazły się wiersze tradycyjne w swojej budowie – częściej stroficzne niż stychiczne, zawsze wyraźnie zrytmizowane dzięki zastosowaniu układu sylabicznego oraz rymów przylegających, prostych i gramatycznych. Monolog liryczny nabiera w ten sposób nierzadko charakteru balladowego ze względu na łatwość dopisywania kolejnych dystychów. Uwagę zwraca łatwość wykorzystania różnorodnych środków stylistycznych: epitetów, metafor (antropomorfizacja, synekdocha, animizacja, animalizacja), składniowych, jak eksklamacje, paralelizm składniowy, pytania retoryczne.
W poezji Mandel w wielu miejscach znajdziemy zapis sytuacji epifanicznych. Drobne zdarzenia urastają do rangi symboli. Dominuje ton wdzięczności za otrzymane od losu prawo do przetrwania Zagłady. Raduje ją każdy aspekt darowanego życia. Zanurzona w codzienności, głosi pochwałę faktu istnienia. Źródłem jej poczucia szczęścia stają się przyjazne relacje z ludźmi, uroda krajobrazu, wschody i zachody słońca, pobyt nad spokojnymi wodami Yam Kinneret. Swoją egzystencję traktuje jako powtarzającą się codziennie szansę powiedzenia światu: „istnienie jest cudem” i „niech dzieje się”.
Miłość postrzega jako żywioł nadający sens ludzkiemu życiu. Wielokrotnie głosi apoteozę tego uczucia, która połączyła ją i towarzysza jej życia. Wiersze miłosne, kierowane do męża, stanowią znaczącą partię tekstów. Poetka przywołuje też postać ukochanej matki – piastunki i nauczycielki życia (Mama, Serce matki). Czasem, jak dzieje się to np. w wierszu Wspomnienia z rodzinnych stron, z przeszłości wyłaniają się obrazy arkadyjskiego świata dzieciństwa.
Na przeciwległym biegunie, po drugiej, mrocznej stronie świadomości poetki, lęgną się potwory, wspomnienia utraconej młodości. Nawiedzają ją demony przeszłości. Poetka opłakuje śmierć bliskich, eksponuje sytuację utraty. Stany emocjonalne towarzyszące powrotom pamięci Zagłady to paraliżujący lęk, smutek, bunt przeciw ślepej przemocy, żądzy niszczenia, zabijania.
W momentach rozpaczy ukojenie przynosi świadomość istnienia ludzi prawych, którzy odważyli się nieść pomoc w czasach demoralizacji i strachu. Wiersze Sprawiedliwym w dowód wdzięczności i Prof. Władysławowi Misiurowi Sprawiedliwemu wśród Narodów Świata (w rzeczywistości adresat wiersza to radomianin, prof. Władysław Misiuna) przybierają formę rozbudowanych podziękowań składanych przez Ocalałą. Podobną funkcję pełnią też utwory dedykowane Stefanowi Borkiewiczowi, radomianinowi, prawnikowi, promotorowi poezji Mandel Joffe (List do Stefana Borkiewicza).
Osobną tematycznie kategorię wierszy stanowią teksty przywołujące realia życia w państwie Izrael. Nawiązania do „tu i teraz” pojawiają się nie w sposób bezpośredni, lecz w formie aluzji, napomknień. Podmiot liryczny apeluje np. do męża, aby okazał niezłomną postawę w obliczu dziejowej konieczności, porzucił wspomnienia przeszłości, stawił czoła życiu teraźniejszemu (Idź naprzód). Duma z ojczyzny wybranej i zarazem troska o jej los znalazły odzwierciedlenie w wierszach takich jak Skudy (Jak wtedy…), Kamienie Jerozolimy, Ojczyzna moja czy Kinneret (ten ostatni napisany został w 1950 roku w Twerii, czyli Tyberiadzie).

Bibliografia przedmiotowa:
Słowniki:
K. Famulska-Ciesielska, S. J. Żurek, Literatura polska w Izraelu: leksykon, Wydawnictwo Austeria, Kraków-Budapeszt 2012, s. 109.
Artykuły:
Borkiewicz K., Sonia Mandel-Joffe w Radomiu, „Słowo Żydowskie/Dos Jidisze Wort” 1994 nr 19, s. 19.
Borkiewicz K., Spotkania z kulturą żydowską w Radomiu, „Słowo Żydowskie/Dos Jidisze Wort” 1998 nr 16, s. 19.
Krawczyk H., [List do redakcji na temat spotkania z poetką w Izraelu] „Słowo Żydowskie/Dos Jidisze Wort” 1995 nr 4, s. 22.
T.J.Ż. [T.J. Żółciński], Rec. tomu Zmierzchy jesienne. Wiersze /ʿErbey ha-stayw, „Słowo Żydowskie/Dos Jidisze Wort” 1994 nr 11, s. 16.
T.J.Ż. [T.J. Żółciński], Poezja pierwszych wzruszeń. Sonia Mandel-Joffe. „Serce. Wybór poezji”, „Słowo Żydowskie/Dos Jidisze Wort” 1993 nr 24, s. 12.
Szadura E., Życie pisane poezją, „Słowo Żydowskie/Dos Jidisze Wort” 1994 nr 18, s. 18.
Wasita R., Słowa bezgłośne, „Słowo Żydowskie/Dos Jidisze Wort” 1998 nr 1, s. 16.
Strony www:
Testimonies Department of the Yad Vashem Archives. Testimony of Sonia Yafa Mandel. File number 03/5849:
https://collections.yadvashem.org/en/documents/3560638
Dokument dotyczący okoliczności ocalenia Sonia Mandel Joffe przez Michaiła Kormyłę:
https://collections.yadvashem.org/en/righteous/4015743

Autorka hasła: Anna Jamrozek-Sowa