O. Scherer. Z archiwum „Dekady Literackiej”
Urodziła się 6 stycznia 1924 roku w Krakowie w rodzinie żydowskiej Lei Kornreich (primo voto Gumplowicz) i Wiktora Scherera. Ojciec był przemysłowcem. Mieszkali w wilii z ogrodem przy ulicy Henryka Siemiradzkiego 24. Pod koniec lat 30. XX wieku przeprowadzili się do mieszkania w budynku mieszczącym się na rogu ulicy Św. Tomasza nr 30 i Św. Krzyża. Uczęszczała do Prywatnego Seminarium Nauczycielskiego Żeńskiego im. Münnichowej w Krakowie (uczyła sią w klasie „a”– grupującej uczennice z bardzo dobrymi postępami). Rozwijała swoje zainteresowania także w zakresie nauki języków obcych, gry na fortepianie (konserwatorium krakowskie zaliczyła z wyróżnieniem), tańca i rysunku. Po zakończeniu edukacji w gimnazjum, w lipcu 1939 roku, wyjechała wraz z kuzynami i guwernantką na wakacje, najpierw do kurortu Mégève we francuskich Alpach, a później na Lazurowe Wybrzeże. Wybuch wojny zastał przyszłą pisarkę w Vichy. Jej matka przebywała wówczas we francuskim uzdrowisku Royat, gdzie leczyła chorobę serca, ojciec zaś odbywał ćwiczenia w Brygadzie Podhalańskiej w Nowym Sączu. Zginął w roku 1944 w obozie zagłady na Majdanku. Scherer kontynuowała naukę w liceum w Vichy, Nicei i Marsylii. W roku 1942 wraz z matką przez Pireneje uciekły do Portugalii. W Lizbonie, czekając na wizy (angielską i amerykańską), spędziły rok. Następnie konwojem wojennym przybyły do Stanów Zjednoczonych. W Nowym Jorku Olga Scherer podjęła studia magisterskie z iberystyki w Hunter College i kontynuowała je (dzięki stypendium American Council of Learned Societies) na Uniwersytecie Columbia. Studia zwieńczone dyplomem Master of Arts ukończyła w 1946 roku. Jeszcze jako studentka odwiedziła w roku 1946 Londyn i Paryż. Do miasta nad Sekwaną powróciła ponownie w roku 1948. W latach 1946-1948 pracowała w prywatnej uczelni Bard College (Red Hook, stan NY). Debiutowała wówczas na łamach „Bard Review”, pisząc recenzje z nowości wydawniczych. Ogłosiła artykuł Juliusz Słowacki (Collier`s Encyklopedia, 1948). W roku 1952 (jak podaje Archives at Yale) obroniła doktorat na slawistyce w Uniwersytecie Columbia, rozprawa była poświęcona noweli polskiej. W tym czasie wyszła za mąż za osiadłego w USA oficera Armii Andersa, publicystę i dziennikarza – Alfreda Wirskiego [Fred Virsky], autora wspomnień Moje życie w Armii Czerwonej). Związek szybko się rozpadł. W latach 1953-1957 pracowała jako wykładowczyni na Uniwersytecie Yale (w New Haven). W roku 1957 przyjechała do Paryża na stypendium Fundacji Guggenheima w dziedzinie nauk humanistycznych. Tu spotykała się w kawiarni Old Navy (Czas morowy) z polskimi pisarzami (m.in. Zbigniewem Herbertem, Czesławem Miłoszem, Kazimierzem Wierzyńskim). W roku 1959 powróciła do USA i podjęła pracę na stanowym Uniwersytecie Indiany (w Bloomington). Po roku przybyła do Paryża, zamieszkała w dzielnicy Le Marais, uczestniczyła w życiu polskich emigrantów skupionych wokół Galerii Lambert. Podjęła pracę w Center National de la Recherche Scientifique (1961-1965). Po habilitacji – na temat twórczości Faulknera i Dostojewskiego w kontekście B Wachtinowskiej teorii dialogu – od roku 1969 została zatrudniona w Université de Paris (8) w Vincennes (przeniesionym w roku 1980 do Saint-Denis), gdzie w roku 1976 uzyskała tytuł profesora. Wykładała także w American College in Paris. Specjalizowała się w teorii literatury i komparatystyce. Publikowała m.in. w „Etudes Anglaises”, „Slavic Reviev” , „Tematach”, londyńskich „Wiadomościach” „Życiu Literackim”, paryskiej „Kulturze”. W Oficynie Poetów i Malarzy ukazała się pierwsza w języku polskim powieść pisarki. Była członkinią zarządu Funduszu Pomocy Niezależnej Literaturze i Nauce Polskiej w Paryżu. Należała do Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Polskę pierwszy raz po wojnie odwiedziła w roku 1960. W roku 1993 wygłosiła wykłady na Uniwersytecie Jagiellońskim. Była przyjaciółką Jana Lebensteina. W roku 1999 przyjechała do Warszawy na pogrzeb malarza.
Miała psy dalmatynki: Damę i Laszkę oraz przywiezioną z Polski Gratkę. Była członkinią Francuskiego Klubu Dalmatyńczyków. W powieściach (Psim swędem, Wesołych świąt) pojawiają się jako ich bohaterowie.
Olga Scherer zmarła 26 listopada 2001 roku w Paryżu. Spoczywa na cmentarzu polskim w Montmorency. kwatera B, gr. 896.
Twórczość:
Spot Luck. (A Novelette for Children), Yale University, Yale 1957.
Wesołych Świąt, Oficyna Poetów i Malarzy, Londyn 1962.
W czas morowy, Instytut Literacki, Paryż 1967.
Eastern [niepublikowana powieść ukończona w roku 1978, jej fragmenty pod tytułem Lepszości ukazały się w piśmie „Potop” 1991 nr 1, s. 4-5.
Psim swędem [pow.; fragm.], „Rzecz o Książkach” 2000 nr 12 s. E8.
Psim swędem (ilustracje Jan Lebenstein), Czytelnik, Warszawa 2001 [zmieniona wersja Spot Luck).
Artykuły, recenzje [wybór]:
Druga powieść angielska Pietrkiewicza, „Wiadomości” 1955 nr 50, s. 4.
Wystawa obrazów Tadeusza Dominika, „Wiadomości" 1959 nr 31, s. 6.
Z pogrzebu Ireny [Pamięci Ireny Paczkowskiej], „Wiadomości” 1963 nr 48, s.4.
En marge de la poésie romantique polonaise. Le Colonel Nicolae Korwin-Kamieński,„Études Slaves et East-Européennes”, Montreal 1965 z. 1/2, s. 36-60.
Le libérateur de la vision de l’abbé Pierre des „Aeux” de Mickiewicz, „Études Slaves et East-Européennes”, Montreal 1965/1966 t. 10, z. 3/4 s. 118-127.
Melancholia ćwierćwiecza, „Wiadomości” 1966 nr 16, s.6.
Le romantisme politique de Mickiewicz, „Études Slaves et East-Européennes”, Montre-al 1966/1967 t. 12 s. 3-16.
Mickiewicz et Towiański, „Études Slaves et East-Européennes”, Montreal 1966/1967 t. 11 nr 1/2 s. 19-34.
Emigracyjne zmagania z etymologią, [fragment większej całości Czerep rubaszny] „Wiadomości” 1967 nr 30, s. 4.
Konstanty Gaszyński na prowincji, „Wiadomości” 1967 nr 34, s.3.
Kłopoty matrymonialne Napoleona Ponińskiego, „Wiadomości” 1967 nr 41, s.4.
O żołd oficerski dla pana Silberberga, „Wiadomości” 1967 nr 51, s. 2.
Karol Waręski przed sądem, „Wiadomości” 1968 nr 7 (1142), s. 4.
Dusza anielska na bezdrożach, „Wiadomości” 1968 nr 20, s. 3 – 4.
La conception de la liberté dans le „Livre des pélerins polonais” de Mickiewicz, „Études Slaves et East-Européennes”, Montreal 1968 t. 13, s. 3-19.
O „Granicach świata” , „Wiadomości” 1969 nr 26/27, s. 5.
Nowelistyka polska po angielsku, „Tematy”, Nowy Jork 1969 nr 31/32, s. 486-496.
Jeszcze o Gombrowiczu – dobrze i źle, „Wiadomości” 1969 nr 43, s.1-2.
Pamięci Kazimierza Bulasa, „Kultura” 1971 nr 4, s.117-119.
«Język ich stał się nam obcy», „Kultura” 1975 nr 12, s. 122-124.
La voie romantique de Mickiewicz vers le mysticisme, „Études Slaves et East-Européennes”, Montreal 1975/1976 t. 20/21, s. 78-86.
La contestation du jugement sur pièces chez Dostoievski et Faulkner, „Delta”, Montpel-lier 1976 nr 3, s. 47-61.
Une allégorie apocalyptique du „postromantisme”. Melville et Norwid, „Revue de Littérature Comparée”, Paryż 1976 nr 1/2, s. 169-184.
Aspects du sous-réalisme: la représentation du réel anecdotique et le sursocial, „Théorie — Littérature — Enseignement”, Paryż 1986 nr 4, s. 31-44.
Le Joli Temps. Wprowadzenie, „ NaGłos” 1992 nr 8 s. 9-12.
Nagroda Przyjaźni i Współpracy: Wojciech Sikora, „Kultura” 1993 nr 1/2, s. 144.
Antologie/opracowania:
10 Contemporary Polish Stories, introd. O. Scherer, red. E. Ordon, Wayne State University Press, Detroit 1958.
„Przebity światłem”. Pożegnanie z Kazimierzem Wierzyńskim, Polska Fundacja Kulturalna, For Wiktor Weintraub, essays in Polish literature, language and history presented on the occasion of his 65th birthday, ed.by V. Erlich et al., Mouton, Hague – Paris 1965.
Londyn 1969.
Gombrowicz, red. K. A. Jeleński, D. de Roux, „L’Herne”; Paris 1971.
Ontologie de l’oeuvre littéraire d’après Roman Ingarden, w: La France devant les Slaves, histoire et théorie littéraires: actes du colloque, org. par M. Cadot et A. So-la, Paris 1974, s. 153-164.
A dialogic hereafter. „The Sounf and the Fury” and „Absalom, Absalom!”, w: Southern lite-rature and theory. Athens: University of Georgia Press, London 1990, s. 300-317.
Co ty wiesz? Wspomnienie o „Wiadomościach”, w: „Wiadomości” i okolice, t.2, red. M. Supruniuk, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Toruń 1996, s. 223-224.
Tłumaczenia [wybór]:
M. Kridl, A Survey of Polish Literature and Culture, Columbia University Press, New York 1956; Haga 1967.
Anthologie de la poesie polonaise, przekł. O. Scherer, oprac. K.A. Jeleński, Editions du Seuil, Paryż 1961.
M. Lelong, O dialog z niewierzącymi, Éditions du Dialogue, Paryż 1967.
M. Garder, O książce Jana Libracha, przekł. O. Scherer, „Kultura” 1967 nr 4, s. 122-124.
Antologia do czytania, „Kultura” 1968 nr 5, 159-164.
P. Chauchard, Nauka i wiara, Éditions du Dialogue, Paryż 1968.
R. le Trocquer, Kim jestem ja – człowiek, Éditions du Dialogue, Paryż 1968.
M-D. Chenu, Teologia materii. Cywilizacja techniczna i duchowość chrześcijańska, Éditions du Dialogue, Paris 1969.
H. de Lubac, Ateizm i sens człowieka, Éditions du Dialogue, Paryż 1969.
A l’ombre de leur Dieu. Anthologie du récit polonais contemporains, transl. O. Scherer, ed. S. Sawicki, M. Jasińska, Éditions du Dialogue, Paryż 1969.
Ch. Butler, Teologia Soboru Watykańskiego Drugiego, Éditions du Dialogue, Paryż 1971.
Richard Pipes, Historia imperium rosyjskiego, przekł. O. Scherer, „Kultura” 1998, s.3-7.
Richard Pipes, Adam Ulam, przekł. O. Scherer, „Kultura” 2000 nr 7/8, s. 141- 144.
Une fiction a l'epreuve de l'arbitraire contemporaine, „ Les Nouveaux Cahiers Franco-Polonais” 2002 nr 1, s. 60-65.
Publikacje naukowe:
The Modern Polish Short Story, Slavistic Printings and Reprintings, Haga, Mouton, 1955 (rozprawa doktorska).
Członkostwo:
Phi Beta Kappa Society (ΦΒΚ)
Fundusz Pomocy Niezależnej Literaturze i Nauce Polskiej w Paryżu (1982-1990)
Stowarzyszenie Pisarzy Polskich (1991)
Francuski Klub Dalmatyńczyków
Charakterystyka twórczości:
Olga Scherer zadebiutowała jako prozaiczka w języku angielskim wydaną w roku 1957 przez University Yale powieścią Spot Luck. (A Novelette for Children). W zamyśle miała to być forma literackiego pożegnania autorki i kilku jej kolegów pracujących przez cztery lata w uniwersytecie Yale. Utwór wydany został w limitowanej edycji 300 egzemplarzy i rozdany przyjaciołom i dzieciom znajomych. Ilustracje do książki wykonał jeden z akademickich kolegów Scherer – Jacques Guicharnaud, zaś wydał inny przyjaciel – Pierre-Marie Barthélemy. Kilka pozostałych egzemplarzy utworu zabrała pisarka, wyjeżdżając na stypendium Guggenheima do Paryża. To mini-powieść, której fabuła, osadzona w amerykańskich realiach i oddająca obyczajowość tego kraju, opowiada o przyjaźni kilkuletniej dziewczynki z psem. Zabawy dziecka z pupilem, psoty i „filozoficzne” dygresje kontrastują z tragizmem związanym z zaginięciem ukochanego czworonoga, kupnem nowego zwierzaka i odnalezieniem poprzedniego. Humor miesza się tu z rozpaczą. Narracja prowadzona dwutorowo, z pozycji małego dziecka i psa, przybiera formę egzystencjalnego dialogu. Opowiada o pięknej koegzystencji ludzi i zwierząt (o swojej miłości do psów Olga Scherer wspominała wielokrotnie. Od dzieciństwa miała czworonogi, a rodzice prenumerowali dla niej pismo „Przyjaciel Psa”). Warto podkreślić, że proza ta, z fabułą osadzoną już w zmienionych, bo krakowskich i kobierzyńskich krajobrazach, wydana w języku polskim w roku 2001 z ilustracjami Jana Lebensteina, wieńczy twórczość Olgi Scherer. Można ową scalającą dorobek literacki pisarki opowieść uznać za preferowany i wymarzony przez Scherer obraz świata, w którym (za Martą Wyką), „Olga czuła się harmonijnie: do świata łagodnych i ludzkich zwierząt, którymi się zawsze opiekowała”. Życie jednak zweryfikowało te marzenia, a jej „niedopasowanie” do otaczającej rzeczywistości podkreślają kolejne powieści autorki W czas morowy.
Jako pierwsza w języku polskim ukazała się powieść Wesołych Świąt wydana w Oficynie Poetów i Malarzy Krystyny i Czesława Bednarczyków w roku 1962. Co ciekawe, tu także jedyną bratnią duszą narratorki – bohaterki jest bezdomny pies. Akcja tej prozy rozgrywa się w środowisku uniwersyteckim (powieść campusowa), jednej z małych uczelni w sercu Ameryki (Uniwersytet Mariany). Narratorka jest Polką (o charakterystycznych, symbolicznych danych osobowych: Ewa Konrad), młodą badaczką, która przybywa z Paryża, by objąć posadę asystentki wykładającej język i literaturę polską. Stopniowo zostaje wprowadzona w arkana specyfiki miejsca i pracy. Jej proces przystosowania się do panujących w amerykańskim uniwersytecie zwyczajów obnaża zakłamanie i małomiasteczkową pruderyjność środowiska naukowców, kultywowanie tradycji, hierarchiczność i mobbing. Zderzenie z tym nowym środowiskiem wywołuje u narratorki powieści bunt, gniew i łzy niemocy. Narracja została tak poprowadzona, by wyraźnie akcentować rozbieżność poglądów nowoprzybyłej i starej kadry. Służą temu wprowadzone elementy groteski zdradzającej formą gombrowiczowski szlif. Walka o metalowe łóżko sypialniane w miejsce rozkładanej sofy („amerykanki”) staje się pierwszym punktem oporu, bunt wobec przymusowego członkostwa w klubie „Dziewczęta Górą”, potyczki o psa przybłędę – to główne punkty sporu z władzami uczelni. W tle akcji powieści zarysowany został prześmiewczo romans i kryminalna zagadka zniknięcia profesora Kaspara. Całość fabuły wypełniają groteskowo nakreślone postacie szefa wydziału językoznawstwa – zachowawczego profesora Black`a i jego wpływowej żony, utapirowanej dziekan Miss Wagging, prowincjonalnej bibliotekarki Margaret, czy cierpiącego na nadwrażliwość jelit, Austriaka profesora Kaspara – badacza sanskrytu oraz jego asystenta Adama Wilczka (klub „Chłopcy Razem”). Kąśliwej charakterystyce tego grona sprzyja zamknięta przestrzeń campusu (także dosłownie, wszak zamykany jest o 22.00), w jakiej zostali osadzeni bohaterowie. Narratorka-nomadka przyjmuje to pierwsze doświadczenie z humorem i dystansem, które w kolejnych powieściach zostaną wyparte przez gorzką karykaturę środowisk naukowych, artystycznych i emigracyjnych.
Taki właśnie charakter ma kolejna proza W czas morowy wydana przez paryski Instytut Literacki w roku 1967. Tutaj, podobnie jak w powieściach Wesołych świąt i Eastern (fragmenty pod tytułem Lepszości opublikowane w roku 1991), materiał biograficzny stał się pożywką do konstrukcji fabuły, wątków, kreacji postaci. Bohaterka-narratorka-emigranta to porte-parole samej pisarki (miejsce urodzenia, wątek przedwojennych wakacji na Zachodzie Europy, Paryż jako miasto emigracyjnego zadomowienia). Te wyraźnie zaakcentowane w powieściach elementy „wspólnej emigranckiej biografii” stały się punktem wyjścia do krytyki tego emigracyjnego doświadczenia opisywanego często w sposób martyrologiczny i megalomański (Scherer określa takie podejście jako własną „antybiograficzną fobię”). W czas morowy jest bowiem literacką formą sprzeciwu (zainicjowanego w powieści Wesołych Świąt) wobec narzucanego biograficznego etykietowania, owej koniecznej, wykluczającej przypadek, losowość i wolną wolę przynależności (narodowej, społecznej, środowiskowej). Narratorka wyraźnie akcentuje swój opór przeciwko powielaniu przez kolejne pokolenia losu wygnańca, nie chce czerpać z tej „przechowalni urazów”. Mimo pozornego zadomowienia i stabilizacji (stała praca, własne mieszkanie, samochód, sprzątaczka), przybywając czy to w środowisku naukowców, artystów, czy polskich emigrantów, odczuwa ciążący jej egzystencjalny dyskomfort. Poszukując źródła tego samopoczucia prowadzi obserwację zachowania zarówno autochtonów jak i przybyszów z ojczyzny. Ostrzu krytyki zostaje poddana paryska bohema wiodąca jałowe pseudouczone dysputy na pijackich libacjach (np. sylwester 1963 roku) i „starzy” polscy emigranci kultywujący mit Wielkiej Emigracji oraz nowi przybysze z kraju. Odrzucając romantyczne powinowactwo i zachowując dystans wobec romantycznych wzorów myślenia o ojczyźnie i implikowanym przez nie stosunku do świata, narratorka powieści zwraca się w stronę nowoprzybyłych Polaków. To właśnie ci rodacy wielokrotnie będą wpędzać ją w poczucie winy, zarzucać jej mieszczański styl życia i status emigrantki. Stali bywalcy kawiarni „GOOD LUCK” (portret środowiska „Old Navy”) akcentują swobodę egzystencji, a nade wszystko wolność wyboru (nie chcą być określani mianem emigrantów), to kontestatorzy życia, dekadenci, wielbiciele sztuki, artyści żyjący dniem dzisiejszym. Pierwsze grono reprezentuje przybyła z kraju Ciocia, drugie zaś Artysta. Jedni i drudzy usiłują wcisnąć bohaterkę w tożsamościowy gorset. Po Gombrowiczowsku przyprawiają jej określoną wedle założonego wzorca (emigracyjnego bądź ojczyźnianego czy patriarchalnego), biograficzną „gębę”. Istotne jest tu to, że kobieta ma świadomość dokonywanych na niej ujednoznaczniających eksperymentów, pod ich wpływem uzupełnia lub rewiduje fakty z własnej biografii. Zarówno w Lepszości jak i W czas morowy, tak jak wcześniej w prozie Wesołych Świąt, dostrzec można elementy powieści campusowej, ale w tych dwóch ostatnich utworach wyraźnie wprowadzone są w niej rozważania teoretycznoliterackie. Są tu nie tylko ślady lingwistycznych zainteresowań autorki Lepszości w postaci uwag o języku, ale i rozbudowane dialogi (monologi) prowadzone przez narratorkę-bohaterkę, które dookreślają jej charakter, akcentują polifoniczność rozmowy poprzez akcentowanie konieczności nawiązania relacji człowieka z innymi ludźmi. W powieści samotna bohaterka poszukuje właśnie takiego tożsamościowego kontaktu. Powieściowe dwugłosy umiejscowione w danym czasie i konkretnej przestrzeni nabierają również kulturowego sensu – z jednej strony komunikują nam, w jaki sposób dana kultura funkcjonuje w obrębie siebie, ale i w obrębie innych kultur i struktur (Francuzi-emigranci, intelektualiści-robotnicy, urzędnicy-petenci). W Czas morowy jest opowieścią o poszukiwaniu tożsamości pozbawionej emigranckiego nalotu. Narratorka przybierając różne narzucane jej role, traci swoją podmiotowość (narodową i kobiecą). Staje się „przeźroczystą” dla świata (Ciocia) i „niewidzialną” dla ukochanego (Artysta). Rozmywa się w chęci zadowolenia wszystkich i spełnienia ich oczekiwań: Cioci, (że nie cierpiała), rodowitych paryżan (cudzoziemka, a zachowuje się jak Francuzka), Artysty (nie rozumie sztuki), Macia (nie rozumie życia). Obroną przed etykietowaniem jest przyjęcie postawy niedojrzałego dziecka, które wzbudza uśmiech i politowanie. Portret ten dopełniają groteskowe, Gombrowiczowskie sytuacje inicjujące zachowania bohaterki, jej kolejne tożsamościowe przymiarki: powiększająca się dziura w rurze, wizyty Rurologa i Grajfra czy temat bolącego zęba. Sytuacje fabularne, jak i język utworu ulegają tu ciągłej deformacji. Motorem powieści jest groteska. Tragizm miesza się z komizmem, sceny realistyczne z fantastycznymi, absurd przeplata się z elementami karnawalizacji. W obu powieściach dominuje pierwiastek nomadyczny. To on w całej twórczości pisarki odgrywa znaczącą rolę. Próby „pozbycia” się emigranckiej biografii, tego narzuconego sposobu pojmowania świata i usadowienia w nim siebie okazały się niemożliwe. Bycie z boku, „bycie poza”, nie wynikało zatem ani z doświadczenia wojny, ani z wygnania w powszechnym rozumieniu. Było pomysłem Olgi Scherer na istnienie w świecie.
Bibliografia przedmiotowa
Archiwa, słowniki:
Hasło: Scherer Olga. Archiwum Emigracji. Biblioteka Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Materiały do biografii. Fotografie, dokumenty, wizytówki: AE/OS/I/2
Hasło: Scherer (Wirska) Olga. Archiwum Emigracji. Biblioteka Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu: Korespondencja redakcyjna „Wiadomości”1954-1970, sygn.AE/AW/CCLXXXII (45 k.).
Hasło: Scherer Olga. Archiwum Emigracji. Biblioteka Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu: Materiały reakcyjne: Nagroda „Wiadomości” 1969-1975, sygn. AE/AW/CDX (2k.).
Beinecke Library of Rare Books and Manuscripts [Biblioteka rzadkich książek i rękopisów Beinecke] beinecke.biblioteka.yale.edu ; Biblioteki Uniwersytetu Yale - Zbiory cyfrowe
Olga Scherer-Virski papers Collection: Olga Scherer-Virski papers | Archives at Yale
Hasło: Scherer Olga, w: Encyklopedia polskiej emigracji i Polonii, t. 6, red. K. Dopierała, Toruń 2003, s. 349-351.
Hasło: Scherer Olga, w: Kuncewicz P., Leksykon polskich pisarzy współczesnych, t. 2, Wydawnictwo Graf-Punkt, Warszawa 1995, s. 217.
Hasło: Scherer -Virska Olga, w: Mały słownik pisarzy polskich na obczyźnie 1939-1980, red. B. Klimaszewski, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1993, s. 95.
Hasło: Scherer Olga, w: Współcześni polscy pisarze i badacze literatury. Słownik biobibliograficzny, t. 7, red. J. Czachowska i A. Szałagan, Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1994, s. 212-213.
Kopyciński L., Sprawdzanie Dyrekcji Prywatnego Seminarium Nauczycielskiego Żeńskiego im. Sebaldy Munnichowej w Krakowie za rok 1930-1931: Sprawozdanie Dyrekcji Prywatnego Seminarjum Nauczycielskiego Żeńskiego im. Sebaldy Münnichowej w Krakowie za rok szkolny 1930/31 - Pedagogical Digital Library (up.krakow.pl)
Monografie, artykuły, recenzje:
Bielatowicz J., Polskie piśmiennictwo emigracyjne w roku 1962, „Tydzień Polski” 1963 nr 6, s. 4.
Danilewicz Zielińska M., Szkice o literaturze emigracyjnej, Ossolineum 1992, s. 286-287.
E.S., Olga Scherer nie żyje, „Rzeczpospolita” 2001 nr 278 s. A9.
Gorczyńska R., Dama z dalmatynką, „Rzeczpospolita, Plus-Minus” 2002 nr 4, s.5-6.
Gorczyńska R., Portrety paryskie, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999,s. 93-117.
Gumkowski M., [rec. Psim swędem], „Notes Wydawniczy” 2002 nr 5 s. 91.
Huniewicz P. [rec. Psim swędem] „Książki” 2002 nr 5, s.71.
Katz J., Jak być emigrantem? (W czterech próbach), „Kultura”, Paryż 1972 nr 3, s. 116-131.
Kozarynowa Z., W amerykańskim miasteczku uniwersyteckim, „Wiadomości” 1963 nr 10, s. 4.
Kozarynowa Z., Znaki zapytania Olgi Scherer, „Wiadomości” 1967 nr 21, s. 4.
Kuncewicz P., Aż nadto kobieca, „Życie Literackie” 1989 nr 42, s.8.
Łabędzka A., Śladem Olgi Scherer 1924-2001, „Nowa Dekada Krakowska” 2014 nr 6, s. 128-130.
Miłosz Cz., Olga Scherer, „Tygodnik Powszechny” 2004 nr 22 Olga Scherer | Tygodnik Powszechny
Mitra M., Moja ciotka Olga (Olga Scherer 1924-2001), „Dziennik Polski i Dziennik Żołnierza/ The Polish Daily and Soldiers Daily” 2001 nr 308, s. 6.
Niezależność. Z Olgą Scherer rozmawia ksiądz Marek Wittbrot, „Nasza Rodzina” 1995 nr 7-8, s.16-17.
Pasterska J., Donkiszotka (na) emigracji. O narratorce powieści „W czas morowy” Olgi Scherer, w: tejże: Emigrantki, nomadki, wagabundki. Kobiece narracje (e)migracyjne, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2015, s. 73-94.
Pisanie jest wielkim świętem. Rozmawia Tadeusz Komendant, „Potop” 1991 nr 2-3, s.6-7.
Rutkowski K., Dziennik pisany. Pożegnanie z Olgą Scherer, „Twórczość” 2002 nr 10, s. 88-89.
Schenker A., Olga Scherer 1924-2001, „Zeszyty Literackie” 2002 nr 2, s.157-161.
Supruniuk M., Slawistka z Saint Denis. Olga Scherer (1924-2001), „Archiwum Emigracji. Studia – Szkice – Dokumenty” 2006 z.1-2, s.7-8.
Wanok K., [rec. Psim swędem], „Nowe Książki” 2002 nr 6, s. 73.
Virski F., My Life in the Red Army, Macmillan Company, New York 1948, wyd. polskie: Wirski A., Moje życie w Armii Czerwonej, FINNAS, Warszawa 2021.
Wyka M., Olga Scherer — portret, „Dekada Literacka” 2002 nr 1-2, s. 183-184.
Strony www
Gorczyńska R., Pamięć o Oldze, Pamięć o Oldze - wydawnictwoproby
Olga Scherer Olga Scherer - Biografie wybitnych osób - MyHeritage
Olga Scherer Kultura paryska - OLGA SCHERER
Olga Scherer, nekrolog Paid Notice: Deaths SCHERER, OLGA - The New York Times (nytimes.com)
Wanderer family Wanderer family (uci.edu)
Lea Gumplowicz Lea Gumpolwicz / Scherer (Kornreich) (1886 - d.) - Genealogy (geni.com)
Wiktor Scherer Wiktor Scherer (1894 - 1944) - Genealogy (geni.com)
Autorka hasła: Jolanta Pasterska
Kierowniczka projektu - prof. dr hab. Jolanta Pasterska
Okres realizacji - 20.09.2022 - 20.09.2027
Dofinansowano ze środków budżetu państwa
Instytucja finansująca - Ministerstwo Edukacji i Nauki / Narodowy Program Rozwoju Humanistyki
Wartość projektu - 661 415,00 PLN
Wartość dofinansowania - 661 415,00 PLN