Danuta Mostwin (z domu Pietruszewska) urodziła się 31 sierpnia 1921 roku w Lublinie, w domu przy ulicy Krakowskie Przedmieście 49, w rodzinie inteligencko-wojskowej, związanej z tradycją służby państwowej oraz patriotycznym etosem polskiego ziemiaństwa międzywojennego. Ojciec, Józef Tadeusz Pietruszewski, był oficerem Wojska Polskiego, majorem lubelskiego 8. Pułku Piechoty. Matka, Irena Bronisława z Paździorów, zajmowała się prowadzeniem domu i wychowaniem córki. W Lublinie Mostwin spędziła dzieciństwo w atmosferze kultywowania polskich tradycji narodowych i wartości humanistycznych, które ukształtowały jej wrażliwość społeczną i intelektualną. W 1929 roku ukończyła Prywatną Szkołę Ćwiczeń im. Szymona Konarskiego, po czym rozpoczęła naukę w Gimnazjum imienia Unii Lubelskiej. Do szkoły tej uczęszczała przez kilka miesięcy – w początkach lat trzydziestych rodzina przeniosła się do Warszawy, dokąd ojciec został skierowany służbowo. W stolicy kontynuowała naukę. Ukończyła Gimnazjum im. Emilii Plater. W maju 1939 roku zdała maturę. W tym samym roku zadebiutowała drukiem, publikując wiersz Junacy w piśmie „Lech”, poświęconym kulturze narodowej. Wybuch II wojny światowej przekreślił jej plany rozpoczęcia studiów medycznych. W okupowanej Warszawie podjęła tajne studia medyczne na Uniwersytecie Warszawskim oraz ukończyła Szkołę Zawodową dla Pomocniczego Personelu Sanitarnego prowadzoną przez docenta Jana Zaorskiego. W latach 1939–1945 aktywnie uczestniczyła w działalności konspiracyjnej, będąc żołnierzem Armii Krajowej. Prowadziła szkolenia dla młodych kobiet z zakresu udzielania pierwszej pomocy i medycyny polowej, a w czasie powstania warszawskiego pełniła funkcję sanitariuszki. Mieszkanie, które dzieliła z matką przy ulicy Francuskiej 12 na Saskiej Kępie, stanowiło zakonspirowany punkt kontaktowy dla przybywających z Anglii do kraju cichociemnych – spadochroniarzy i kurierów rządu londyńskiego. W 1944 roku poznała jednego z nich – Stanisława Edwarda Niedbałę (później zmienił nazwisko na Mostwin), pseudonim, „Bask”, kuriera rządu polskiego w Londynie. Po upadku powstania warszawskiego Mostwin wraz z matką opuściła zrujnowane miasto i znalazła się w Lublinie, gdzie podjęła studia na nowo utworzonym Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej. W lutym 1945 roku pisarka wyszła za mąż za Stanisława Bask-Mostwina. W grudniu tego samego roku, w obawie przed aresztowaniem męża przez NKWD, małżonkowie wraz z matką opuścili kraj. Przez Czechosłowację przedostali się do amerykańskiej strefy okupacyjnej w Niemczech, następnie do Belgii i Francji, skąd ostatecznie dotarli do Szkocji. W Edynburgu przebywał już ojciec Danuty, oficer Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Tam kontynuowała rozpoczęte przed wojną studia medyczne w Paderewski Teaching Hospital School of Medicine. W 1948 roku uzyskała absolutorium. Lata spędzone w Wielkiej Brytanii przyniosły jej pierwsze doświadczenia emigracyjne, które w późniejszym okresie znalazły odzwierciedlenie w twórczości literackiej. W 1951 roku, wraz z mężem, synem Jackiem i rodzicami, wyemigrowała do Stanów Zjednoczonych i osiedliła się w Baltimore w stanie Maryland. Podjęła tam pracę jako pracownik socjalny (social worker) w Departamencie Opieki Społecznej, zajmując się pomocą rodzinom emigrantów, adopcją dzieci i problematyką starzenia się społeczeństwa. Jednocześnie rozpoczęła studia w The National Catholic School of Social Service przy Catholic University of America w Waszyngtonie, które ukończyła w 1959 roku, uzyskując tytuł Master of Social Work. W latach 1960–1967 prowadziła intensywną działalność zawodową, współpracując z licznymi ośrodkami opieki społecznej w stanie Maryland. W 1967 roku jako stypendystka National Institute of Mental Health, rozpoczęła studia doktoranckie na Columbia University w Nowym Jorku. Pracę naukową prowadziła pod kierunkiem wybitnej antropolożki Margaret Mead, zajmując się badaniami nad adaptacją społeczną polskich emigrantów po II wojnie światowej. W 1971 roku uzyskała tytuł Doctor of Social Work na podstawie rozprawy The Transplanted Family. A Study of Social Adjustment of the Polish Immigrant Family to the United States after the Second World War. Od 1969 roku była związana z The Catholic University of America w Waszyngtonie, gdzie wykładała w National Catholic School of Social Service. W latach 1969–1980 pełniła funkcję profesora pracy socjalnej i zdrowia psychicznego rodziny. Równocześnie prowadziła zajęcia kliniczne w Johns Hopkins Hospital i Spring Grove Hospital w Baltimore. W 1980 roku otrzymała tytuł profesora zwyczajnego, po czym rozpoczęła specjalizację w zakresie zdrowia psychicznego rodziny w Loyola College w Baltimore oraz utworzyła Family Mental Health Center, którym kierowała do 1987 roku. Jej działalność naukowa koncentrowała się wokół socjologii rodziny, psychologii społecznej, antropologii kulturowej oraz problematyki adaptacji emigrantów. Opracowała własny model ekologiczny terapii rodzinnej, uwzględniający powiązania między jednostką, rodziną a środowiskiem społecznym. Jej koncepcja „trzeciej wartości” – harmonii pomiędzy tożsamością narodową a przynależnością do kultury kraju osiedlenia – weszła do kanonu współczesnych badań nad emigracją. Zmarła 11 stycznia 2010 roku w Baltimore w wieku 89 lat. Została pochowana na cmentarzu Sacred Heart of Mary Cemetery w Baltimore.

Twórczość:
Junacy, „Lech” 1939, zeszyt 6/7, s. 38 [wiersz opublikowany pod nazwiskiem panieńskim – Danuta Pietruszewska].
Nie zapomnij, Paulino [powieść; powstała przed 1955 r.]. Fragmenty drukowane: Rewizja („Ostatnie Wiadomości”, Mannheim 1956 nr 40), Po żniwach (tamże, nr 110, 7 X 1956), Dzień zaduszny (tamże, nr 119, 28 X 1956).
Dom starej lady [powieść], Katolicki Ośrodek Wydawniczy „Veritas”, Londyn 1958.
Ptaki. Opowiadania, Veritas, Londyn 1961.
Ameryko! Ameryko! [powieść], Instytut Literacki, Paryż 1961.
Asteroidy, [zbiór opowiadań], Polska Fundacja Kulturalna, Londyn 1965.
Oliwia, [powieść], Instytut Literacki, Paryż 1965.
Ja za wodą, ty za wodą, [powieść], powst. 1967, Instytut Literacki, Paryż 1972.
Odchodzą moi synowie, [powieść], powst. 1975, Polska Fundacja Kulturalna, Londyn 1977.
Cień księdza Piotra, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1985.
Szmaragdowa zjawa, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1988.
Tajemnica zwyciężonych, Polska Fundacja Kulturalna, Londyn 1992.
Nie ma domu, Norbertinum, Lublin 1996.
Słyszę, jak śpiewa Ameryka, Polska Fundacja Kulturalna, Londyn 1998.
Wydania cyklu: Saga polska (Pisma), Oficyna Wydawnicza Kucharski, Baltimore –Toruń 2004–2005.
T. 1: Cień księdza Piotra (2004).
T. 2: Szmaragdowa zjawa (2004).
T. 3: Tajemnica zwyciężonych (2005).
T. 4: Nie ma domu (2005).
T. 6: Ameryko! Ameryko! (2004).
Odkrywanie Ameryki [opowiadania], Norbertinum, Lublin 1992.
Przekład: Jocasta [przeł. N. Dyke], w: Testaments. Two Novellas of Emigration and Exile, Athens 2005.
Gargulce [opowieść teatralna], „Akcent”, 1997 nr 2, ss. 29–48.
Ptaki [powieść], Oficyna Wydawnicza Kucharski, Toruń 2004.
Magda [powieść], Oficyna Wydawnicza Kucharski, Toruń 2006.

Zbiory esejów, wspomnień i szkiców:
Odkrywanie Ameryki [eseje, szkice, wspomnienia], Norbertinum, Lublin 1992.
Słyszę, jak śpiewa Ameryka [eseje, refleksje literackie], Polska Fundacja Kulturalna, Londyn 1998.
Podróż w dwóch czasach, [esej autobiograficzny], w: Słyszę, jak śpiewa Ameryka, Londyn 1998.

Publikacje naukowe i socjologiczne:
The Profile of a Transplanted Family, „The Polish Review” 1974 t. 19 nr 1, s. 77–89.
The Transplanted Family: A Study of Social Adjustment of the Polish Immigrant Family to the United States After the Second World War, Columbia University, New York 1971 (rozprawa doktorska pod kierunkiem prof. Margaret Mead; wyd. książkowe: Ayer Co Pub., Salem, NH 1981).
Social Dimension of Family Treatment, National Association of Social Workers, Washington 1980.
Trzecia wartość. O formowaniu się nowej tożsamości polskiego emigranta w Ameryce, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 1985, 132 s.; [wyd. 2 zmienione i poszerzone z podtytułem:] Trzecia wartość. Wykorzenienie i tożsamość, Wydawnictw KUL, Lublin 1995.
Emigranci polscy w USA, Redakcja Wydawnictw KUL, Lublin 1991.
Przestrzeń życiowa emigranta, „Akcent” 1991 nr 4, s.21-29.
Przestrzeń życiowa rodziny. Ekologiczny model terapii rodziny w stanie kryzysu, Wydawnictwo Synapsis, Warszawa 1992.
Thomas and Znaniecki’s “The Polish Peasant in Europe and America”, Survival of the Book, „Polish American Studies”, 1993, t. 50 nr 1, s. 75–84.
Rodzina przeszczepiona z perspektywy trzydziestu lat, „Archiwum Emigracji” 1999, zeszyt 2, s. 7–22.
Przechodzenie granic nieprzekraczalnych, „Akcent” 2000, nr 4, s.100-104.
Literacki przekaz obrazów świata amerykańskiego (O tworzeniu warsztatu pisarskiego na emigracji), „Pamiętnik Literacki”, Londyn 1997 t. 22, s. 26–33.

Publikacje dwujęzyczne i przekłady:
Testaments. Two Novellas of Emigration and Exile, Ohio University Press, Athens (Ohio) 2005.
Language Bridges, Richardson, TX 1993/1994, vol. 6 — przekłady fragmentów utworów Mostwin autorstwa B. Conrad, M. Erdman, J. L. Mostwin.

Nagrody i odznaczenia:
Nagroda Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie za powieść Olivia (1965)
Nagroda Fundacji Kościuszkowskiej za pracę doktorską (1971).
Nagroda im. Anny Godlewskiej za całokształt twórczości (1973).
Nagroda im. Włodzimierza Pietrzaka (1987).
Nagroda im. Bolesława Prusa za powieści Cień księdza Piotra i Szmaragdowa zjawa (1990).
Nagroda „Wiadomości” za najlepsze utwory opublikowane na łamach pisma (1978).
Nagroda Światowej Federacji Stowarzyszenia Polskich Kombatantów za powieść Tajemnica zwyciężonych (1993).
Nagroda Fundacji im. Władysława i Nelli Turzańskich za lata 1993-1994 (1995).
Dyplom redakcji „Perspectives” (1979).
Krzyż Oficerski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej (1997).
Medal „Zasłużony dla Kultury Polskiej” (1997).
Krzyż Komandorski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej (2003).
Krzyż Armii Krajowej.
Zgłoszona przez Międzynarodowy Komitet Polsko-Amerykański do literackiej Nagrody Nobla (2006, 2008).

Charakterystyka twórczości:
Twórczość Danuty Mostwin należy do najpełniejszych i najoryginalniejszych zjawisk w polskiej literaturze emigracyjnej drugiej połowy XX wieku. Jej dorobek obejmuje powieści, opowiadania i eseje o podłożu psychologicznym, socjologicznym i moralnym, w których autorka podejmuje problematykę egzystencjalną, tożsamościową i kulturową, wyrastającą z doświadczenia przymusowego wygnania. Pisarstwo Mostwin tworzy spójny system artystyczny, w którym literatura i refleksja naukowa wzajemnie się dopełniają, a proza staje się kontynuacją jej badań nad adaptacją emigrantów i zjawiskiem tzw. „transplantacji” jednostki w nowym środowisku kulturowym. Autorka, łącząc wiedzę socjologa i psychologa społecznego z intuicją artystki, stworzyła nowy typ powieści emigracyjnej, który przekracza ramy autobiografizmu i reportażu, ukazując złożone mechanizmy przemian duchowych człowieka pozbawionego ojczyzny. Za debiut Danuty Mostwin uznaje się wiersz Junacy wydany w 1939 pod panieńskim nazwiskiem Pietruszewska na łamach warszawskiego pisma „Lech”. Utwór utrzymany jest w duchu socrealistycznej retoryki powojennej, afirmującej pracę fizyczną, młodość i kolektywne działanie jako podstawę odbudowy narodowej. Poetyka tekstu opiera się na rytmicznej, marszowej frazie, licznych aliteracjach i patetycznych wezwaniach, które tworzą obraz zjednoczonej wspólnoty młodych ludzi – „junaków” – gotowych do twórczego wysiłku dla Ojczyzny. Jednocześnie można dostrzec w wierszu pierwiastki autentycznego idealizmu i wiary w sens wspólnego trudu, które zapowiadają charakterystyczną dla późniejszej twórczości Mostwin refleksję nad etosem pracy, solidarności i odpowiedzialności pokolenia odbudowującego Polskę po wojnie. Wczesny etap twórczości pisarki zdominowały utwory ukazujące emigrację w jej wymiarze najbardziej bezpośrednim, realistycznym i psychologicznym. Za właściwy debiut uznaje się jednak powieść Dom starej lady (1958), powstały na emigracji w Londynie. Autorka porusza w nim kwestie utraty, wyobcowania i próby zachowania ludzkiej godności w warunkach życia wśród obcego społeczeństwa. Akcja utworu rozgrywa się w Londynie, a bohaterami są ludzie zepchnięci na margines życia emigracyjnego – byli żołnierze, intelektualiści, kobiety i mężczyźni usiłujący odnaleźć sens po wojennej katastrofie. Narracja opiera się na obserwacji i analizie psychologicznej; autorka z precyzją odtwarza mechanizmy adaptacji i alienacji, zderzając bohaterów z realiami brytyjskiej rzeczywistości, która nie jest dla nich przestrzenią wolności, lecz próbą przetrwania. W tej powieści ujawnia się podstawowy dla całej twórczości Mostwin motyw bezdomności – rozumianej nie tylko jako brak miejsca zamieszkania, ale także jako utrata metafizycznego punktu odniesienia. Kolejna powieść, Nie ma domu, rozwija te same motywy, lecz pogłębia je o refleksję filozoficzną. Dom staje się w niej symbolem tożsamości, pamięci i ciągłości. Utrata domu oznacza zachwianie porządku świata, a ponowne odnalezienie harmonii wymaga wewnętrznej przemiany. Bohaterowie powieści Mostwin to ludzie zawieszeni między przeszłością a teraźniejszością, pomiędzy światem utraconym a nowym, który nie daje oparcia. Autorka odchodzi od sentymentalnych wzorców emigracyjnych, proponując ujęcie racjonalne i introspektywne. Emigracja w jej ujęciu jest procesem duchowego dojrzewania – człowiek zostaje zmuszony do samopoznania, do zbudowania nowej hierarchii wartości w obcym kontekście kulturowym. Najpełniejszym wyrazem jej artystycznej wizji świata jest monumentalny cykl powieściowy znany pod wspólnym tytułem Saga polska. Cykl ten obejmuje siedem tomów, które można traktować jako wielowątkową panoramę polskich losów w XX wieku, a zarazem jako rozwinięcie i pogłębienie poruszanej we wcześniejszych utworach problematyki tożsamości kulturowej i moralnej. W pierwszych tomach cyklu – Cień księdza Piotra, Szmaragdowa zjawa i Tajemnica zwyciężonych – autorka koncentruje się na opisie ojczyzny sprzed katastrofy wojennej, rekonstruując przestrzeń ziemiańskiej i inteligenckiej tradycji polskiej, którą określa duchowość chrześcijańska, etos odpowiedzialności i więź z ziemią. Te powieści, choć osadzone w konwencji realistycznej, zawierają wyraźny komponent symboliczny: przeszłość przedstawiana jest nie jako utracony raj, lecz jako punkt odniesienia dla przyszłych pokoleń, duchowa matryca, której zniszczenie prowadzi do kryzysu tożsamości. Mostwin posługuje się tu językiem wyważonym, klarownym, nasyconym tonem refleksji i czułością wobec świata odchodzącego, lecz pozbawionym nostalgicznej egzaltacji. W kolejnych tomach, zwłaszcza w Nie ma domu, Domu starej lady oraz Ameryko! Ameryko! akcja przenosi się w przestrzeń obczyzny – Anglii, a następnie Ameryki. Autorka przedstawia losy bohaterów z pierwszych części cyklu, którzy próbują odnaleźć się w nowym świecie. W tej fazie twórczości ujawnia się charakterystyczna dla Mostwin perspektywa socjologiczna: emigracja zostaje potraktowana nie tylko jako indywidualny dramat, lecz jako zjawisko społeczne i kulturowe. Autorka analizuje proces adaptacji, rozbicia wspólnoty, zaniku tradycyjnych struktur rodzinnych, ale też jako źródło narodzin nowych form solidarności. Jej narracja łączy obserwację obyczajową z refleksją moralną; każde wydarzenie i każdy dialog zawierają w sobie wymiar etyczny. W powieści Ameryko! Ameryko! Mostwin podejmuje temat asymilacji i duchowej przemiany emigrantów w Stanach Zjednoczonych. Ameryka jawi się tu jako przestrzeń pozornie przyjazna, lecz pełna sprzeczności. Dla bohaterów jest ona miejscem materialnego bezpieczeństwa, ale zarazem duchowego osamotnienia. Autorka ukazuje zderzenie dwóch systemów wartości – europejskiego, opartego na tradycji i wspólnocie, oraz amerykańskiego, zorientowanego na indywidualizm i sukces. W tym kontekście wprowadza jedno z kluczowych pojęć swojej twórczości – ideę „trzeciej wartości”. Oznacza ona stan duchowego pojednania, który osiąga człowiek zdolny do syntezy obu światów. „Trzecia wartość” nie jest kompromisem, lecz nowym modelem tożsamości, opartym na dialogu kultur i samopoznaniu. Powieść Ja za wodą, ty za wodą, zamykająca cykl, stanowi refleksję nad losem kolejnych pokoleń emigrantów. Autorka ukazuje zjawisko zanikania pamięci o tożsamościowych korzeniach, przerwania łączności między pokoleniami i utraty języka ojczystego. Bohaterowie młodszego pokolenia nie znają już doświadczenia wygnania, ich tożsamość jest rozproszona, hybrydyczna, a pamięć o Polsce funkcjonuje jedynie jako mit rodzinny. Mostwin analizuje zjawisko dziedziczenia pamięci i jej przekształceń, ukazując, że nawet w oderwaniu od ojczyzny przetrwać może duchowe dziedzictwo kultury, jeśli zostaje utrwalone w języku i tradycji rodzinnej. Powieść ta, pisana w późnym okresie twórczości, przynosi syntezę całego cyklu i zamyka refleksję pisarki nad losem emigranta. Równolegle z prozą powieściową Mostwin rozwijała twórczość nowelistyczną i eseistyczną, w której ujawnia się jej talent obserwatorki i wrażliwość humanistyczna. Zbiory opowiadań Ptaki, Asteroidy, Odchodzą moi synowie i Odkrywanie Ameryki ukazują codzienne sytuacje ludzi żyjących na styku kultur, zmagających się z samotnością i niepewnością jutra. Opowiadania te mają charakter psychologicznych miniatur, w których każde słowo ma wagę symbolu. Autorka operuje językiem oszczędnym, pozbawionym ozdobników, podporządkowanym rytmowi emocji. Często stosuje narrację wewnętrzną, monolog myśli, technikę lustra, dzięki której czytelnik uczestniczy w procesie odkrywania przez bohatera własnej prawdy. W opowiadaniu Ptaki szczególnie wyraźnie uwidacznia się motyw wolności i uwięzienia – ptaki stają się metaforą emigrantów, którzy nie potrafią już wrócić do gniazda, ale też nie znajdują spoczynku w nowym miejscu. W Asteroidach autorka przenosi uwagę z jednostki na zbiorowość – ukazuje środowisko emigrantów jako zbiór samotnych planet krążących wokół wspólnego doświadczenia. Tytułowe asteroidy symbolizują rozproszenie i brak centrum, a zarazem nadzieję, że wśród obcych światów można odnaleźć wspólny rytm. Mostwin w swoich utworach konsekwentnie unika heroizacji i patosu. Jej bohaterowie to zwykli ludzie, którzy zmagają się z codziennością – pracą, chorobą, utratą bliskich. Ich dramaty mają wymiar moralny i egzystencjalny, ale rozgrywają się w przestrzeni codziennej, w drobnych gestach i wyborach. Pisarka skupia się na tym, co w człowieku trwałe i niezmienne – na potrzebie miłości, bezpieczeństwa, sensu. W tym sensie jej twórczość ma charakter humanistyczny i uniwersalny, przekraczający granice emigracyjnego doświadczenia. Z perspektywy literaturoznawczej proza Mostwin stanowi interesujące połączenie realizmu psychologicznego i symbolizmu moralnego. Jej narracja, choć realistyczna w formie, zawsze zmierza ku znaczeniom transcendującym dosłowność. Przestrzeń materialna – dom, ulica, miasto, kraj – ma w jej prozie charakter metaforyczny. Wewnętrzne pejzaże bohaterów odzwierciedlają stan ich duszy. Styl Mostwin cechuje równowaga i spójność, precyzyjna konstrukcja zdań, umiarkowanie emocjonalne i dbałość o rytm wypowiedzi. Warto zauważyć, że twórczość autorki Domu starej lady rozwija się w ścisłej relacji z jej myślą naukową. W swoich badaniach socjologicznych pisarka analizowała proces adaptacji emigrantów, zjawisko tożsamości „transplantowanej” oraz dynamikę relacji międzypokoleniowych w rodzinach emigracyjnych. Te same tematy pojawiają się w jej prozie, ale zostają przetworzone artystycznie. Powieści Danuty Mostawin można więc traktować jako literacką ekspresję badań nad kondycją człowieka na pograniczu kultur. Tym samym Mostwin stworzyła nowy typ prozy intelektualnej, w której fikcja staje się narzędziem poznania. Pisarstwo to odznacza się również silnym komponentem etycznym. W centrum świata przedstawionego stoi człowiek, który, niezależnie od okoliczności, zachowuje wolność moralnego wyboru. Emigracja jest dla niego nie tyle karą, co próbą – sprawdzianem wartości, które wyniósł z ojczyzny. Bohaterowie Mostwin nigdy nie rezygnują z własnego systemu etycznego, nawet jeśli płacą za to cenę osamotnienia. Ta nieugiętość czyni z nich postaci tragiczne, ale zarazem godne podziwu. W całym dorobku pisarki widoczna jest dbałość o równowagę między emocją a intelektem. Mostwin nie epatuje cierpieniem, nie idealizuje przeszłości, nie demonizuje obczyzny. Jej twórczość przenika ton wyważonej refleksji, wynikającej z głębokiego zrozumienia ludzkiej natury. To właśnie połączenie empatii i analitycznego chłodu sprawia, że jej proza jest jednocześnie wzruszająca i intelektualnie wymagająca. Całość dorobku Danuty Mostwin tworzy spójną opowieść o duchowej ewolucji człowieka. Od wczesnych powieści o wojnie i wygnaniu po późne eseje o dialogu kultur, autorka konsekwentnie prowadzi czytelnika od doświadczenia utraty ku pojednaniu, od bólu ku zrozumieniu. Jej literatura jest próbą odpowiedzi na pytanie o możliwość zachowania tożsamości w świecie rozbitym i wielokulturowym. W tym sensie pisarstwo Mostwin przekracza granice polskiej literatury emigracyjnej, wpisując się w nurt humanistycznej refleksji nad losem człowieka w epoce globalnej migracji. Twórczość Danuty Mostwin pozostaje unikalnym przykładem połączenia artystycznej wrażliwości, naukowej precyzji i głębokiego humanizmu. Jej proza, zakorzeniona w doświadczeniu polskiej inteligencji na obczyźnie, stanowi jednocześnie uniwersalne świadectwo kondycji człowieka pozbawionego domu, który mimo wykorzenienia potrafi odnaleźć sens i stworzyć nowy świat wartości.

Bibliografia przedmiotowa:
Archiwa i słowniki:
Materiały muzealne: Archiwum i rękopisy Danuty Mostwin w zbiorach Muzeum Literackiego im. Józefa Czechowicza, Lublin, sygn. ML/LB/DM/1–45.
Teczka osobowa: Danuta Mostwin (z domu Pietruszewska), Archiwum Wschodniej Fundacji Kultury „Akcent” w Lublinie, sygn. AM/DA/12–47.
Materiały archiwalne: Danuta Mostwin Papers, The Catholic University of America Archives, Washington D.C., USA, sygn. CUA/DSW/15–89.
Materiały archiwalne: Danuta Mostwin Collection, The Polish Institute of Arts and Sciences of America, New York, sygn. PIASA/PL/024.
Hasło: Mostwin Danuta, w: Polscy pisarze i badacze literatury XX i XXI wieku. Cyfrowy słownik biobibliograficzny, Instytut Badań Literackich PAN, Warszawa,
Mostwin Danuta – Słownik Pisarzy i Badaczy XX i XXI w.
Hasło: Mostwin Danuta, w: Słownik pisarzy polskich, red. T. Słabczyński, B. Chicińska, Globograf, Warszawa 2001, s. 288–289.
Hasło: Mostwin Danuta, w: Leksykon pisarzy Lubelszczyzny, red. E. Józefowicz, W. Michalski, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2008, s. 214–216.
Hasło: Mostwin Danuta, w: Encyklopedia Polskiej Emigracji i Polonii, t. 3, red. K. Dopierała, Oficyna Wydawnicza „Kasper”, Toruń 2003, s. 251–252.
Hasło: Mostwin Danuta, w: Who’s Who in Polish America, red. W. M. Krzyżanowski, Bicentennial Publishing Corporation, New York 1992, s. 417.
Listy i fotografie Danuty Mostwin, Książnica Pomorska w Szczecinie, sygn. Rkps 1357.
Monografie, artykuły, recenzje:
Amber L., Zielona zima. Antologia poezji i prozy polskiej w Australii, oprac. L. Amber, Lublin 1997.
Blejwas S., Przeszczepieni, „Akcent” 1993 nr 4, s. 29–32.
Blejwas S., Sławińska I., Stępień M., Odkrywanie Ameryki. Trójgłos o twórczości Danuty Mostwin, „Akcent” 1993 nr 4, s. 29–38.
Bukoski A., Danuta Mostwin. Testaments: Two Novellas of Emigration and Exile [recenzja], „Polish American Studies” 2009, t. LXVI nr 1, p. 89–90.
Duda M., Penelopa na wygnaniu, „Tekstualia” nr 4 (23) 2010, s. 50-51
Gasiorowska X., Odchodzą moi synowie by Danuta Mostwin, „World Literature Today”, 1978, t. 52, nr 4, Board of Regents of the University of Oklahoma, p. 657.
Karwowska B., Druga płeć na wygnaniu. Doświadczenie migracyjne w opowieści powojennych pisarek polskich, Kraków, Universitas, 2013.
Kochańczyk A., Danuta Mostwin: Long Journey Home, w: Something of My Very Own to Say. American Women Writers of Polish Descent, red. T. S. Gladsky, R. Holmes Gladsky, Columbia UP, Colorado 1997, s. 145–164.
Kochańczyk A., Słowo o Danucie Mostwin, „Akcent” 1992, nr 1, s. 40–45.
Łoś E., Wróblewski B. (red.), Między Lublinem a Baltimore. Dorobek literacki i naukowy Danuty Mostwin: wystawa w Muzeum Literackim im. Józefa Czechowicza, Muzeum Lubelskie, Lublin 1997.
Pasterska J., Kobieta na wygnaniu. O bohaterce prozy Danuty Mostwin, w: Literatura polska obu Ameryk. Studia i szkice. Seria druga, red. B. Szałasta-Rogowska, Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2016, s. 167–183.
Pasterska J., Literackie figury domu w prozie Danuty Mostwin, „Postscriptum Polonistyczne”, 2020, nr 1(6), s. 131–141.
Pasterska J., Matka Polka na wygnaniu. Narracje „przeszczepionej” (Danuta Mostwin), w: taż, Emigrantki, nomadki, wagabundki. Kobiece narracje (e)migracyjne, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2015, s.51-74.
Rożek L., Prowincja polska i amerykańska w prozie Danuty Mostwin, w: Paradygmaty lekturowe – szkice o literaturze polskiej i rosyjskiej, Częstochowa, Wydawnictwo AJD, 2011, ss. 180–254.
Rożek L., Tradycja religijna w prozie Danuty Mostwin, w: Paradygmaty lekturowe – szkice o literaturze polskiej i rosyjskiej, Wydawnictwo AJD, Częstochowa 2011, s. 255–264.
Rostropowicz-Clark J., W poszukiwaniu straconego domu. Danuta Mostwin (1921–2010), „Archiwum Emigracji. Studia – Szkice – Dokumenty” 2011 nr 14-15 (zeszyt 1,2) , s. 383-386.
Sambor M., Dom starej lady – recenzja, „Kultura” (Paryż) 1959 nr 4/138, s. 137–141.
Sławińska I., Fascynująca to przygoda…, „Akcent” 1993 nr 4, s. 32–34.
Stępień M., Trzecia wartość. O twórczości Danuty Mostwin, Kraków, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2000.
Stępień M., Zatrzymać Asteroidy, „Akcent” 1993 nr 4, s. 34–38.
Stępień M., Status emigranta w XX wieku. W świetle polskich doświadczeń, „Z polskich studiów slawistycznych”, seria XI, 2008, s. 149–158.
Stravros A., Twórczość Danuty Mostwin i przemiany tożsamości polskiego emigranta w USA [rozprawa doktorska, Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy im. Jana Długosza w Częstochowie Wydział Humanistyczny, Instytut Literaturoznawstwa, Częstochowa 2022]
Suchanek L., Człowiek w traumie. Emigrantologia, Instytut Jana Pawła II – Fundacja Jana Pawła II, Lublin 2009.
Terlecki T., Danuta Mostwin i jej ankieta, „Kultura” [Paryż] 1961 nr 7/8, s. 188–192.
Wróblewski B., Polish World War II Veteran Émigré Writers in the US: Danuta Mostwin and Others, w: The Exile and Return of Writers from East-Central Europe, ed. J. Neubauer, B. Zsuzsanna Török, Walter de Gruyter, Berlin 2009, s. 327–343.
Wróblewski B., Trzecia wartość. Danuty Mostwin odkrywanie Ameryki, „Akcent” 2010 nr 1, s. 167–172.
Wróblewski B., U źródeł Odysei, „Akcent” 1997 nr 2, s. 49–52.

Strony www:
https://teatrnn.pl/leksykon/artykuly/danuta-mostwin/
https://teatrnn.pl/leksykon/artykuly/danuta-mostwin/#tlumaczenia-i-zagraniczne-publikacje
https://www.tygodnikprzeglad.pl/portrecistka-emigrantow/
https://www.bu.umk.pl/Archiwum_Emigracji/gazeta/ae_15/31_Clark.pdf
https://pisarzeibadacze.ibl.edu.pl/haslo/mostwin-danuta
https://culture.pl/pl/tworca/danuta-mostwin
https://akcentpismo.pl/archiwum-numerow/danuta-mostwin/
https://www.polishreview.com/archive/danuta-mostwin
https://biblioteka.kul.pl/danuta-mostwin-emigranci-polscy-w-usa
https://piasa.org/archives/danuta-mostwin-collection

Autorka hasła: Erwina Dybisz